سئوگی اؤلچوسو
سوروشدو : نه قدر سئویرسن منی ؟
بیر چوخ فیکیرله شدیم جواب تاپمادیم
ایبهاملی بیر سکوت کؤچدو ذهنیمه
محبتی اؤلچه ن بیر قاب تاپمادیم
**
سؤیله دی : اولمایا آزجا سئویرسه ن ؟
اوره ییم توتولوب تیتره دی بیردن
محبته اؤلچو اولسایدی یقین
بو سونکو گیلئیی ائشیتمه زدیم من
**
اما هئچ بیریمیز دانانماریق کی
هر کسه عزیزدیر آناوطنی
ایندیسه نئجه دیر سویله سه م اگر
آذربایجان قدر سئویره م سنی
****

یاشاسین بوتون آذربایجانلیلار

تورک ارسلان

بيزيم توركو شيرين ديل دير
Bizim Türkü şirin dildir
حبيب ساحير
آنا گولدور٬ بير گون سولار Ana güldür, bir gün solar
آنا ديلى شيرين اولار Ana dili şirin olar

بيزيم توركو شيرين ديلدير Bizim Türkü şirin dildir
خوش صدالى٬ زنگين ديلدير Xoş sədalı, zəngin dildir

ديل گونشدير٬ ايشيق ساچار Dil günəşdir, ışıq saçar
آزادليغا قاپى آچار Azadlığa qapı açar

يادين ديلى بويوندوروق Yadın dili boyunduruq
بير گئچيددير بوروق بوروق Bir geçiddir buruq buruq

بويوندوروق خالقى بوغار Boyunduruq xalqı boğar
گئچيدلرده قولدور سويار Geçidlərdə quldur soyar

قوى يادلاشسين سئناتورلار Qoy yadlaşsın senatorlar
خالقى سويان تاجير٬ توججار Xalqı soyan tacir tüccar

يالتاق شاعير يولون آزسين Yaltaq şair yolun azsın
تكجه فارسى غزل يازسين! Təkcə Farsı qəzəl yazsın

هله لیک

شاعیرلریمیزده تورک، تورکی و تورکجه/شاعیرلریمیز بیزی و دیلیمیزی نئجه آدلاندیریرلار؟ - محمدرضا هیأت

 آنا دیلیمیزین آدی‌نین نه اولدوغو البته کی، خالقیمیزین اکثریتی اوچون خصوصا اویدورولموش تاریخ کتابلارینی اوخومایان، داها دوغروسو، اوخوماغینا قادر اولمایان خالق کوتله‌سی اوچون بللیدیر. خالقیمیز، عصرلردیرکی، اؤزونو تورک و دیلینی ده تورکی(تورکجه) آدلاندیریر و هر زامان و هر یئرده اونو جسارتله دیله گتیریر. آنجاق تأسسوفلر اولسون کی، بوگون، آنا دیلیمیز ایستر قوزئی آذربایجاندا، ایستر ده ایراندا موختلیف آدلارلا ایفاده اولونور و هر کس اؤز سلیقه‌سینه گؤره اونا آد وئریر.

بواویدورما جریان 1936ونجو ایلده استالین‌ین گؤستریشی ایله باشلاندی. استالین، موسلمان تورک خالقلارینی بیربیریندن آییرماق و اونلارین کئچمیشینه یاد اولان باغلارینی قیرماق نیتی ایله سوویئتلر بیرلیگینده تورک آدینین سیلینمه‌سینی امر ائتدی و هر زامان تورکی آدلانان دیلیمیز، او گوندن بری آذربایجان دیلی اولاراق قئیده آلیندی، طبیعیدیرکی استالین‌ین یاراتدیغی او دهشتلی وضعیتده بونا آچیقجا اعتراض ائتمک امکانسیزایدی. اودور کی، خالق یاواش-یاواش بو اویدورمالارا ایناندی و تورک سؤزو یالنیز تورکییه‌لیلر حاققیندا ایشله‌ندی وزامان-زامان خالق اؤزو تورکلوگونو و اصلینده کیملیگینی اونوتدو. تورکلوگه قارشی آپاریلان بو تبلیغات او قده‌ر گوجلو تاثیر بوراخدی کی، حتی قوزئی آذربایجان موستقیل اولدوقدان سونرا داخی بو مسأله چوخلو دارتیشمالارا سبب اولدو و چؤزولمه‌میش بیر پروبلئم کیمی قالدی.

بو جریان آز بیر سوره ایچینده ایراندا دا اؤز تاثیرینی گؤستردی. کومونیزمه اویانلار واستالین‌ین آغزیندان چیخانی صیرف حقیقت کیمی قبول ائده‌نلر «آذربایجانجا» سؤزونو «تورکجه»یه ترجیح ائتدیلر ویازیلاریندا تورک سؤزونو ایشلتمکدن چکیندیلر. آنجاق بونلارا باخمایاراق «تورک»(تورکی) سؤزو خالقین دانیشیق دیلینده اؤز حیاتینا داوام ائتدی. طبیعیدیرکی، بو مسأله عیرقیچی پهلوی رژیمینین خوشونا گلمیردی. اودور کی، سوویئتلرده آپاریلان و اؤز فیکیرلرینجه اوغورلو ساییلان سیاست، ایراندا دا پهلویلر طرفیندن تطبیق ائدیلدی و «سیز تورک دئییلسینیز، سیزه بو دیلی موغوللار زوراکیلیقلا قبول ائتدیرمیشلر» - دئیه خالقیمیزی مانقورتلاشدیرماغا قالخدیلار. بو سیرادا کسروی‌نین اویدوردوغو قوندارما «آذری» سؤزو اونلارین ایشینی آسانلاشدیردی و بئله‌لیکله ایراندا بو جریان سرعتلندی و بیر سیرا غافیل انسان اونا قوشولدو.

یوخاریدا قیساجا ایضاح ائتدیگیمیز بو «آد قویما» سؤز یوخ کی، علمی دئییل، سیاسی گؤروشلرین سونوجو اولموشدور. آنجاق شوکورلر اولسون کی ایراندا ایسلامی اینقیلابین غلبه‌سی و او تایدا، قوزئی آذربایجانین کومونیزم و روس امپراتورلوغوندان قوپوب، موستقیللیگه قوووشماسی بو مسأله‌نین سیاستدن اوزاق، علمی شکیلده حل ائدیلمه‌سینه ال وئریشلی شرایط یاراتمیشدیر.

شوبهه‌سیز، دیلیمیزین آذربایجانجا، آذری، آذربایجان دیلی و… کیمی موختلیف آدلارلا آدلانماسی دیلیمیزی سئونلری راحاتسیز ائتمکده‌دیر و بو مسأله‌نین تئزلیکله حل ائدیلمه‌سی ان واجب مسأله‌لردن ساییلیر. «وارلیق» درگیسینده باشقا ساحه‌لرده اولدوغو کیمی بو ساحه‌ده ده جدی آددیملار آتیلاراق دیلیمیزین آدی‌نین تثبیت ائدیلمه‌سی اوغروندا چالیشیلمیش و درج ائدیلن علمی مقاله‌لرله بو مسأله دوزگون شکیلده آراشدیریلمیشدیر.(1) بیز بورادا، همین آراشدیرمالارین داوامی اولاراق مسأله‌نی باشقا یؤندن اله آلیب گنجه‌لی نیظامی دن باشلایاراق شهریارا قده‌ر کی بیر چوخ بؤیوک شاعرلرین اثرلریندن اؤرنکلر وئرمکله دیلیمیزین آدی‌نین نه اولدوغونو اونلارین دیلی ایله آچیقلاماغا چالیشاجاغیق.

1- گنجه‌لی نیظامی:
اثرلرینی فارسجا یازدیغینا باخمایاراق، گنجه‌لی نیظامی، تورک سؤزونو ایستر حقیقی معناسیندا، ایسترسه ده مثبت مجازی معنالاردا ان چوخ ایشله‌دن شاعیرلردن دیر. او، بوتون اثرلرینده تورکلوگونو آچیقجا سؤیله‌میش واونلا هرزامان اؤیونموشدور. البته نیظامی‌نین یاشادیغی دؤورو و موحیطی نظره آلساق بو مسأله داها بؤیوک اهمیت کسب ائده‌ر. بیلیندیگی کیمی نیظامی بیرطرفدن اؤزونو خالقا و اونون دیلینه یاخینلاشدیرماق ایسته‌سه ده باشقا طرفدن یعنی حاکیم طبقه طرفیندن تورکجه یازماقدان چکیندیریلمیشدیر و بو مسأله شاعیرین «لیلی ومجنون» اثرینده شیروانشاهین دیلیندن آشاغیداکی کیمی اؤز عکسینی تاپمیشدیر:

در زیور پارسی و تازی
این تازه عروس را طرازی
ترکی صفت وفای ما نیست
ترکانه سخن سزای مانیست

عینی زاماندا، نیظامی تورک دیلینه لاییقینجه ده‌یر وئرمه‌ین موحیطیندن ده شکایت ائدیر.

ترکی‌ام را درین حبش نخرند
لاجرم دوغبای خوش نخورند
(تورکجه‌می بو حبشلیکده آلان یوخ
دوغبانی بیر یئمک دئیه سایان یوخ) (2)

نیظامی، اثرلرینین مثبت قهرمانلارینین تورک اولدوغونو چئشیدلی یوللارلا گؤسترمکده‌دیر. محمد امین رسولزاده یازیرکی: «حتا هفت‌پیکر منظومه‌سینین فانتزی باخیمدان ان پارلاغی اولان قارا کؤشک پرنسینین حیکایه‌سینده کی نارین وجودلو تورک کرالیچه‌سینین آدی بئله «تورکناز»دیر:

گفت من ترک نازنین اندام
از پدر ترکناز دارم نام (3)

«مخزن‌الاسرار» اثرینده، شاعیر، تورکلوگو گؤیلره قالدیراراق، تورکلری عدالتلی انسانلار کیمی تصویرائدیر:

دولت ترکان چو بلندی گرفت
مملکت از داد پسندی گرفت
چونکه تو بیدادگری پروری
ترک نه ای هندوی غارتگری

«اسکندرنامه» اثرینده ده تورکلرین آدی فخرله چکیلمکده‌دیر:

ز کوه خزر تا به دریای چین
همه ترک بر ترک بینم زمین

همین اثرده، شاعیر، روسلارا اولان نفرتینی بیلدیرمکده، یئنه ده تورکلوک قوووه‌سیندن فایدالانیر:

ز پیکان ترکان این مرحله
توان ریخت برپای روس آبله

باشقا بیر یئرده گنجه‌لی نیظامی، تورک اولدوغونو آچیقجا بیان ائدیر:

پدر بر پدر مر مرا ترک بود
به فرزانگی هر یکی گرگ بود (4)

گؤروندوگو کیمی بؤیوک شاعیریمیز هئچ زامان اؤزونو آذری و دیلینی آذربایجان دیلی آدلاندیرمامیش، عکسینه فرصت تاپینجا تورکلوگونو قابارتماغا چالیشمیشدیر. بونلاردان علاوه نیظامی اؤز اثرلرینده تورکجه مفهوملار و آتا سؤزلریندن ده بول-بول فایدالانمیشدیر. (5)

محمد امین رسولزاده نیظامی‌یه خطابا یازدیغی قیسا بیر شئعرینده اونون تورکلوگونه اشاره ائدیر. بو شئعر رسولزاده‌نین ده دیلیمیزین آدینا مناسبتینی گؤسترمک اوچون دیققته لاییقدیر.

 فارسچیلیغی یوخ اونون
تورکلوگه چوخ باغلیدیر
قافقاز دئیه ذوق آلار
روسدان جانی داغلیدیر

گؤزل قادین تیپلری
یا تورک یا قافقازلیدیر
شوبهه‌سی یوخدور کی او،
بیر آذربایجانلیدیر.

2- امیر علیشیر نوایی:
یوخاریدا سریله‌دیگیمیز کیمی استالین‌ین فرمانی ایله «تورک دیلی» ایفاده‌سی لهجه آدلاریله عوض ائدیلدی و تورکجه‌یه آذربایجاندا «آذربایجانجا» دئییلدیگی کیمی اؤزبکستاندا دا «اؤزبکجه» آد وئریلدی. حالبوکی اوندان اؤنجه اؤزبک دیلی و یا اؤزبکجه ایفاده‌لری هئچ بیر یئرده ایشلنمه‌میشدی. اؤزبکلرین(جیغاتیالارین) ان بؤیوک شاعیری و عمومیتله تورکلرین ان گؤرکملی ادبی شخصیتی اولان امیرعلیشیر نوایی ده دیلیمیزین آدی باره‌سینده اؤز فیکیرلرینی بیلدیرمیشدیر. او، لیلی-مجنون اثری‌نین مقدمه‌سینده اونون یازیلما سببینی آچیقلارکن دئییر:

چون فارسی اردی نکته شوقی
آزراق ایدی آندا تورک ذوقی
اول تیل بیله نظم بولدی ملفوظ
کیم فارس آنقلار اولدی محفوظ
من تورکجه باشلایان روایت
قیلدیم بو فسانه‌نی حکایت
کیم شهرتی چون جهانا تولقای
تورک ائلیگه داقی بهره بولقای
نئچون کی بوگون جهاندا اتراک
کؤپ دور خوش طبع و صافی ادراک (6)

نوایی مشهور «سد اسکندر» مثنویسینده ده بئله یازیر:

سانا آنچا حق لطفی واقع دورور
کی تا تورک الفاظی شایع دورور
بو تیل بیرله تا نظم ارور خلق ایشی
یقین قیلمامیش خلق سندیک(سنین تک) کیشی

نوایی «محاکمه‌اللغتین» آدلی اثری‌نین مقدمه‌سینده شاعیرلرین تورکجه یازماقدان چکیندیکلری‌نین سببلرینی آختاراراق تورکجه‌نین سون درجه گوزل و زنگین بیر دیل اولدوغونو ثبوت ائتمکله چالیشیر. آشاغیدا همین مقدمه‌دن نقل ائده‌جگیمیز سطیرلردن ده آیدین اولور کی نوایی هئچ زامان دیلینی جیغاتای و یا اؤزبک دیلی آدلاندیرمامیشدیر:

«آنادیلیم اوزرینده دوشونمه‌یه باشلادیم، تورکجه‌نین درینلیکلرینه دالینجا گؤزلریمه اون سککیز مین عالمدن داها یوکسک بیر عالم گؤروندو. بو عالمین ناخیشلار، زینتلر ایچریسینده گئنیشله‌نن گؤیو، دوققوز گؤیدن داها یوکسک ایدی. اورادا نئچه فضیلتلر، نئچه اوجالیقلار خزینه‌سینه راست گلدیم. بو خزینه‌نین اینجیلری، اولدوزلارین لعل-جواهیرلریندن داها دا پارلاق ایدی. بو عالمین گول باخچالارینا گیردیم. گوللری فلکین گونشیندن داها پارلاق ایدی. هر طرفینده گؤزله گؤرونمه‌ین، ال چاتمایان داها نه‌لر واردی، نه‌لر…

آمما بو مخزنین ایلانی قان‌تؤکن‌دی و گوللری‌نین تیکانی سایسیز-حسابسیزدی. بیزیم تورک شاعرلریمیز بو قورخولو و تیکانلی یوللاردان چکیندیکلری اوچون تورکجه‌نی بوراخیب گئتمیشلر.

… تورکجه‌نین فضاسیندا طبیعتیمین آتینی چاپدیردیم، خیالیمین قوشونو قانادلاندیردیم. و جانیم بو خزینه‌دن سون درجه قیمتلی داشلار، ده‌یرلی اینجیلر آلدی. کؤنلوم بو گول باخچاسی‌نین دورلو چیچکلریندن، اوجسوز-بوجاقسیز، گؤزل قوخولاری اییله‌دی.

 ظن ائدیلمه‌سین کی، منیم تورکجه‌نی اؤیمم تورک اولدوغومدان و طبیعتین سؤزلره تورکجه آلیشماسیندان و فارسجانی بیلمه‌دیگیمدن ایره‌لی گلیر. اصلینده فارس دیلینی اؤیرنمک اوچون هئچ کیمسه منیم قده‌ر غیرت گؤسترمه‌میش و بو دیلین دوغروسونو و یانلیشینی منیم قده‌ر یاخشی اؤگرنمه‌میشدیر… (7)

3- محمد فوضولی:
آذربایجانین ان بؤیوک غزل شاعیری اولان فوضولی اصلینده آذربایجان یئرلیسی دئییلدیر. بیلیندیگی کیمی او عیراق تورکلریندن اولوب، بایات طایفا‌سینا منسوبدور. آنجاق هئچ بیر شاعیر اونون قده‌ر آذربایجانلیلار اوچون دوغما اولماییب. چونکی فوضولی‌نین دیلی بیزیم دیلیمیز و سویو بیزیم سویوموزدور. او، بیزیم دیلیمیزین شاعیریدیر. اودورکی، فوضولی‌نین دیلیمیزین آدینا مناسبتی خصوصی اهمیته مالیکدیر. گؤره‌سن فوضولی اؤزونو و دیلینی نه آدلاندیریردی؟

ای فئیض‌رسان-ی عرب-و تورک-و عجم
قیلدین عربی افصح-ی اهل-ی عالم
ائتدین فوصحای عجمی عیسی‌دم
من «تورک»زباندان ایلتیفات ائیله‌مه کم

بو فوضولی‌نین دوعاسیدیر ونئجه ده گؤزه‌ل دوعادیر!

محمد فوضولی «لیلی و مجنون» اثری‌نین یازیلماسینی سؤیلرکن بئله دئییر:

لیلی-مجنون عجمده چوخدور
اتراک ده اول فسانه یوخدور.
تحریره گتیر بو داستانی،
قیل تازه بو اسکی بوستانی.

باشقا بیر یئرده:

اول سببدن فارسی لفظیله چوخدور نظم کیم
نظم-ی نازیک تورک لفظیله ایگن دوشوار اولور
منده توفیق اولسا بو دوشواری آسان ائیله‌رم
نو باهار اولغاج تیکندان برگ-ی گول ایظهار اولور

4- سئیید ابولقاسیم نباتی:
نباتی‌نین آشاغیداکی شئعرینه منجه هئچ بیر ایضاح لازیم دئییل:

بچه تورکم، دیلیم تورکی، کلامیم هجو-مجو
خان چوبانی، جان آلان، جان جانی گؤزلر گؤزلریم

5- سئیید عظیم شیروانی:
سید عظیم، آذربایجانین گؤرکملی شاعیرلریندن و صابیرین اوستادی اولموشدور. او، عبید زاکانی‌نین مشهور «موش و گربه»(سیچان-پیشیک) اثرینی فارسجادان ترجومه ائدیب اونا شئعریله قیسا بیر مقدمه یازمیشدیر. همین مقدمه‌ده اثری آذربایجان و یا آذری دیلینه یوخ تورکجه‌یه چئویردیگینی بیان ائدیر:

نقل ائله‌ییم گل سنه بیر داستان
فارسی ایله نقل ائله‌ییب باستان
تورکی ایله من اونو تحریر ائدیم
کؤنلونو شاد ائت سنه تقریر ائدیم…
 

6- میرزه علی اکبر صابیر:
صابیر، ضیالیلیغی، دوشونجه‌سی، دونیا گؤروشو و ایجتماعی مسأله‌لره موناسبتی ایله شهرت قازانمیش و بؤیوک شاعیردیر. او، هر بیر مسأله‌ده اولدوغو کیمی دیل مسأله‌سینده ده گرچکچی اولموشدور. بونا میثال اولاراق، بیر نفرین یازدیغی «عوثمانلیجادان تورکجه‌یه ترجومه» سؤزونه صابیرین اعتراضینی گؤسترمک اولار:
 
عوثمانلیجادان ترجومه تورکه بونو بیلمم،
گرچک یازییور گنجه‌لی یااینکی هنکدیر؛
مومکون ایکی دیل بیر-بیرینه ترجومه آمما،
عوثمانلیجادان ترجومه تورکه نه دئمکدیر؟!

شئعردن گؤروندویو کیمی حتتا آنادولو تورکلری‌نین دیلینه عوثمانلی دیلی دئییلن زامان آذربایجانلیلارین دیلینه تورک دیلی دئییلیردی. اؤزو ده تورکیه‌لیلر طرفیندن دئییل، آذربایجانین خالق شاعری صابیر طرفیندن. صابیردن باشقا بیر میثال:

تصنیف اولونوب تازه کوتوب تورک دیلینده
هرکس اوخویوب عئلمله بیدار اولاجاقدیر.

7- شبیسترلی میرزه علی مؤعجوز:
دیلیم تورکی، سؤزوم ساده، اؤزوم صهبایه دیلداده
منیم تک شاعیرین البت اولار کاساد بازاری
دونن شئعریله بیر نامه آپاردیم شاه ایرانه
دئدی تورکی نمی‌دانم، مرا تو بچه پنداری؟

اؤزو تورک اوغلو تورک آمما دئییر تورکی جهالتدیر
خدایا موضمحیل قیل تختدن بو آل-ی قاجاری.

8- میرزه علی لعلی:
حیرتده قویدو عالم-ی اسلامی «شرق روس» (8)
یوزدن نقابین آچدی بو «تورکی»زبان عروس

9- آلماس ایلدیریم:
منیم ایمانیم بیر عشقیم، اؤزوم بیر
بیر چشمه‌دن آخدیم قاینار گؤزوم بیر
تورک‌اوغلو تورکم من مردم سؤزوم بیر
یول وئر، یول وئر اؤز یوردوما گئدیم من

فیرتینالی بورالیسان
اسکی درددن یارالیسان
سوران اولسا هارالیسان
سؤیله تورکدور سویوم آراز
سنه اولماز دویوم آراز

10- احمد جاواد:
آذربایجان انگلیس لر طرفیندن اشغال اولوندوغو زامان احمد جاواد اعتراضینی آشاغیداکی بیتلرله بیلدیرمیش، عینی زاماندا اؤزونو ده (آذربایجانلیلاری) تورک آدلاندیرمیشدیر:

داماغیندا چاناققالا آغیسی
سنمی‌سن تورک ائلی‌نین یاغیسی
اسلام دونیاسینی اؤلوم چالغیسی
اؤلوم نیتی ایله یاخان انگلیس

سن باغلا هر یولو، سونگوم تئز آچار
اوچ آیدا گلنلر اوچ گونده قاچار
ظن ائتمه قورشونوم هاوالی اوچار
تورکدور بو قورشونو آنان انگلیس

باشقا بیر یئرده:

اوخونور آلنیندا درین بیر تاسا (کدر)
قوجا تورک، سن نه‌دن باتدین بو یاسا

11- صمد وورغون:
یاندیریلان کیتابلار:

…سؤیله سنمی خور باخیرسان منیم شئعر دیلیمه
قوجا شرقین شهرتی دیر فوضولی‌نین غزلی!
سنمی «ترک…» دئییرسن اولوسوما، ائلیمه
داهیلره سود وئرمیشدیر آذربایجان گؤزه‌لی
قوجا شرقین شؤهرتیدیر فوضولی‌نین غزلی!

12- محمد حسین شهریار:
آذربایجانلیلار آراسیندا شهریارین شئعرلرینی اوخومایان تاپیلسا دا، ائشیتمه‌ین تاپیلماز. او، دیلیمیزین یاساق اولدوغو بیر دؤورده بو دیلین شاه‌اثرینی (حیدربابایا سلام ) یاراتدی و تورکجه‌نین یئنی‌دن جانلانماسیندا بؤیوک رول اوینادی. اؤزو دئمیشکن:

تورکی‌نین ده جانین آلمیشدی حیاسیز طاغوت
من حیات آلدیم اونا حاقق اوچون ائحیا ائله‌دیم

شهریار دا اؤزوندن اؤنجه‌کی شاعرلر کیمی آنادیلینی تورکجه آدلاندیریر و بیر دفعه‌ده اولسون بئله «آذربایجانجا»، «آذری» و «آذربایجان دیلی» ایفاده‌لرینی ایشلتمیر:

تورکون دیلی تک سئوگیلی، ایستکلی دیل اولماز
اؤزگه دیله قاتسان بو اصیل دیل اصیل اولماز
تورکون مثلی، فولکلورو دونیادا تکدی
خان یورغانی کند ایچره مثلدیر میتیل اولماز

تورکو واللاه آنالار اوخشاری، لایلای دیلیدیر
دردیمی من بو دوا ایله موداوا ائله‌دیم

بیزده ایسلاما قاییتدیقدا گلین ال بیر اولاق
تورکلرین هر ایکی دونیاسی قاییتسین یئرینه

 سونوج
مقاله‌میزین سونوندا بیر نئچه مسأله‌یه اشاره ائدیب، سون حؤکمو اوخوجولاریمیزا بوراخیریق:

1-معلوم اولدوغو کیمی هربیر دیلین آدی مملکتین و یا موعه‌یین بیر جوغرافی منطقه‌نین دئییل، او دیلده دانیشان خالقین آدیندان آلینیر. او دورکی، ایران دیلی، عربستان دیلی، سوریه دیلی، آمریکا دیلی، قطر دیلی… ایفاده‌لری نه قده ر گولونج گؤرونورسه، آذربایجان دیلی ایفاده‌سی ده بیر او قده‌ر  گولونجدور. آذربایجانجا سؤزونه گلینجه دئمه‌لییک کی «آذربایجانجا»‌نین «آذربایجان  دیلی» ایله فرقی «فارسجا» ایله «فارس دیلی»‌نین فرقی قده‌ردیر. دئمه‌لی بو دا ان آزی اونون قده‌ر گولونجدور.

2-آذری سؤزو تامامیله اویدورمادیر. چونکی بو نه مملکت (اراضی) آدیدیر نه ده خالق آدی. کیمسه «آذر» و یا «آذری» آدینا بیر اؤلکه و یا بیر خالقی تانیمیر. آذری سؤزو آذربایجان سؤزونه بنزه‌دیگی اوچون بعضیلرینین یانیلماسینا سبب اولموشدور.

3-داها اؤنجه ده دئدیگیمیز کیمی خالقیمیزین تام اکثریتی عصیرلردیر کی اؤزونو تورک و دیلینی ده تورکی آدلاندیریر. بوتون شاعیرلریمیزده (حتا فارسجا یازان شاعیرلریمیز) دیلیمیزین آدینی «تورک دیلی» دئیه ایشلتمیشلر. بیز ده آتا-بابالاریمیزین بیزه یادیگار قویدوقلاری بو دیلی اونلارین اؤزلری کیمی آدلاندیرمالیییق. فقط ایکی و یا بیر نئچه تورک لهجه‌سینی موقایسه‌لی شکیلده آد چکدیگیمیز زامان دیلیمیزه «آذربایجان تورکجه‌سی» دئیه بیله‌ریک.
1- اوجمله‌دن باخ: دوکتور جاواد هیأت، درباره نام و موقعیت زبان ترکی آذربایجانی، وارلیق سایی 4 و 3، 1361ینجی ایل
2- محمد امین رسولزاده، آذربایجان شاعیری نیظامی، ملی اگیتیم باسیم ائوی، آنکارا 1951
3- یئنه اورادا
4- شیفاهی خالق ادبیاتیمیزدا «قورد» سؤزو بیر چوخ حاللاردا بیلیجی آنلامینی داشیمیش ونیظامی ده «گرگ» سؤزونو تورکجه مجازی معنادا ایشله‌تمیشدیر.
5- آرتیق معلومات اوچون باخین: دوکتور جاواد هیأت، نیظامی‌نین خمسه‌سینده تورکجه سؤزلر، مفهوملار وآتالار سؤزلری، وارلیق سایی 1- 80، 1370ینجی ایل
6- علیشیر نوایی، لیلی ومجنون، حاضیرلایان: اولکو چلیک، تورک دیل قورومو یایینلاری، آنکارا1996
7- مولود اولوغ تکین ییلماز، تورک خالقلارینین اورتاق آتا-بابالاری، آذربایجان تورکجه‌سینه کؤچورن: دوکتور فاضل قارااوغلو، گؤی‌تورک نشریاتی، باکی 1997
8- 1905- 1903ونجو ایللرده تیفلیسده محمد آغا شاهتاختلی(شاهتاختینسکی) طرفیندن یایینلانان تورکجه غزئته.

*- وارلیق درگی‌سی 19-ونجو سایی، یای 1376، ص 53دن 59ا قده‌ر
 
قایناق: وارلیغین سسی، 8ینجی سایی. شاعیرلریمیز بیزی و دیلیمیزی نئجه آدلاندیریرلار؟ - محمد رضا هیأت

One Response to “شاعیرلریمیزده تورک، تورکی و تورکجه/شاعیرلریمیز بیزی و دیلیمیزی نئجه آدلاندیریرلار؟ - محمدرضا هیأت”

1. Eşq dodaqlarda qəhqəhə deyil, gözlərdəki yaşdır. Məqsəd sevgi uğrunda ölmək deyil, uğrunda öləcək sevgili tapmaqdır.
   
   
2. Həyatda heç bir şey ilk eşqin yerini tutmaz. İnsan sevsə belə o ilk eşq heç unudulmaz.
   
   
3. Səni o qədər çox sevəcəyəm ki, mənsiz günlərini yox sayacaqsan. Səni sevdiyimi söyləməyəcəyəm gözlərimə baxıb anlayacaqsan.
   
   
4. Bu gecə sürüşərkən göz üzündən ulduzlar gözlərimdən yaş süzülsə də ilk dəfə olaraq dilək tutmayıb təşəkkür etdim Tanrıya bu gecə yanımda olduğun üçün!
   
   
5. Niyyətin səni qaçırtmaqsa artıq qaçırtmışam,  gözlətməksə artıq gözləyirəm, sevməksə artıq sevirəm.
   
   
6. Sən məni deyil mənim səni sevməmi sevirsən.
   
   
7. Könlümdə taxt qurdun, könlümün sultanı oldun, gecə göy üzündə parlayan ulduzam, sabah isə ruhuma doğan günəşim oldun.
   
   
8. Səni sevirəm çünki əlini qəlbimin üzərində hiss etdiyim zaman, üzüntülərimi alıb onların yerinə o bənzərsiz sıcaqlığı verməyi bacarırsan.
   
   
9. Sevən unutmaz, unudan sevməmişdir, əgər sevib unutmuşsa sevgisini bilməmişdir. Çiçəklər sola bilir, yarpaqlar tökülə bilir, səni hər kəs unuda bilir amma mən əsla.
   
   
10. Haraya gedərsənsə get sevdadan qaçılmaz, könül elə bir şey ki, hər kəsə açılmaz.
    
    
11. Mən gedirəm mənim canım gül bağçam. Mən ağlayıram sən ağlama. Bir ömür boyu o gül üzün həmişə gülsün. Çünki güllər ağlamaz.
    
    
12. Dünyan elə qaralsın ki, səni aydınladan tək işıq gözlərim olsun.
    
    
13. Gördüyüm ən gözəl yuxu sənin olduğun, duyduğum ən dərin sevgi sənin əsərin, gördüyüm ən gözəl dünya sənin gözlərin və qurduğum ən gözəl xəyal sənsən.
    
    
14. Sən ürəyimin dərinliyində hər kəsdən uzaq hər kəsdən fərqli olaraq yaşayacaqsan. Sən mənim son eşqim, dəli sevdam, yaşamış olduğum ən özəl insan olaraq qalacaqsan.
    
    
15. Sənə söz verirəm sən getsən də, məni tərk edib, unutsan da, səni mən əsla unutmayıb hər an üçün sevəcəyəm.
    
    
16. Sevgilərin ən gözəli səni sevmək, gözləntilərin ən gözəli səni gözləmək və həyatın dadı sabaha qalxdığımda sənin var olduğunu bilməkdir.
    
    
17. Ovcunun arasına bir ürək buraxdım. İstəyərsənsə bir kənara atarsan, istəyərsənsə ürəyinin üstünə qoyub hər zaman səninlə olacağını xatırlayarsan.
    
    
18. Mən bu həyatda bir çox səhvlər edib acısını çəkdim. Tək bir doğru iş gördüm oda sənə qəlbimlə güvənməkdir. Canımın içi düşünürəm sən buna layiqsən.
    
    
19. Gecələrdən qorxma, pəncərəndə ulduz kimi parlayacağam, uzaqdayam deyə yalnızsansa kölgə kimi arxanda, nəfəs kimi içində, can kimi yanındayam.
    
    
20. Əgər qədər səni mənim qollarımdan alıb başqasının qollarına atarsa bil ki, sənin düyün musiqin mənim cənazə marşım olacaq.
    
    
21. Eşqin tək dili gözlərdir onlar dodaqlar kimi yalan söyləməz.
    
    
22. Son bir günüm qalsa da fani dünyada səninlə bərabər olmaq istəyərəm. Sevincli günləri təkrar-təkrar yaşayıb əllərin əlimdə ölmək istəyərəm.
    
    
23. Səsini duysam da hər an üzünü görmək kimi deyil. Səni gözlədiyimi bil hər an. Heç bir şey səni sevmək kimi deyil.
    
    
24. Sevgililər öpüşərkən nədən gözlərini yumurlar bilirmisən? Çünki gözləri ilə deyil qəlbləri ilə görmək istəyirlər. Yəni hiss etmək istəyirlər. Sevgilim mən də səni ruhumun dərinliklərində hiss edirəm, çünki səni çox sevirəm.
    
    
25. Dəniz dalğasız, könül sevdasız olmaz, yarı gözəl olanın başı bəlasız olmaz.
    
    
26. Sən güllərə qibtə etmə, güllər sənə qibtə etsin. Üzmə şirin canını sən güllərdən də gözəlsən. Sevgi qədər məsum seviləcək qədər özəlsən, çünki sən bircəcik, hər şeyə bərabərsən.
    
    
27. Buraxacağın bir əli tutma, tutacağın bir əli buraxma. Saxta sevgilərə gül olmaqdansa gerçək sevgilərə tikan olmağa dəyər bunu əsla unutma.
    
    
28. Heç bir qız oğlana boyun əyməz, heç bir oğlan da bir damla göz yaşına dəyməz.
    
    
29. Səni sevirəm deyən sözlərə deyil, sənin üçün ağlayan gözlərə inan.
    
    
30. Yaxınlıq nə məkanla nədə zamanladır. Yalnız əllər göyə açıldığında ağlına gələnlər yaxın olduqlarındır.
    
    
31. Onun gözəlliyini hər kəs görürsə o məncə bir az gözəldir. Onun gözəlliyini hər kəs bilirsə o məncə heç gözəl deyildir. Onun gözəlliyini yalnız mən görürəmsə bu sevgidir. Onun gözəlliyini yalnız mən bilirəmsə bu eşqdir. Heç kim bilmirsə bu yalnızlıqdır.
    
    
32. Həyat bir damla sudursa eşq bir damla göz yaşıdır.
    
    
33. Bu dünyada 2 qüsursuz insan vardır. Biri doğmamışdır digəri isə ölmüşdür.
    
    
34. Məni sənə qovuşduracaq tək şeyin ölüm olduğunu bilsəydim, əzrailin gəlməsini gözləməzdim.
    
    
35. Yarpaq tökən gəncliyimin sətir aralarında altı qırmızı cızılmış və dırnaq içinə alınmış susqunluğumun baş hərflərisən.
    
    
36. Məndə Məcnundan füzun aşiqlik istedadı vardır, aşiqi məcnun mənəm Məcnunun ancaq adı vardır.
    
    
37. Fırtınalar qopar könlümdə. Səni axtararam xəyallarımda. Geriyə dönməsən belə, könlüm yenə həmişə səninlə.
    
    
38. Gənclikdə günlər qısa, yollar uzun, yaşlılıqda isə günlər uzun, yollar qısadır.
    
    
39. Səninlə başım dərddə, nə edim bilmirəm, canımdan bir parçasan, söküb ata bilmirəm.
    
    
40. Hər zaman doğrunu söyləsən nə dediyini xatırlamaq zorunda qalmazsan.
    
    
41. Mənə səni unut dedilər unutdum; Amma səni deyil, mənə səni unut deyənləri.
    
    
42. Səni sevmək acıların ən böyüyü olsa da, səni düşünərkən gözyaşı tökmək yaşana biləcək ən böyük sevincdir.
    
    
43. Dost istəyərsənsə Allah yetər. İbrət istəyərsənsə ölüm yetər.
    
    
44. Sən məni, mənim səni sevdiyim qədər sevsəydin; Mənim səni, sənin məni sevdiyin qədər sevdiyimi anlayardın.
    
    
45. Bərabər ağlamaqdakı göz yaşı kimi heç bir şey qəlbləri bir-birinə bağlamaz.
    
    
46. Əgər oralarda bir gün yağmur yağarsa üzünü çevirmə. Burax səni mənim yerimə öpsün.
    
    
47. Aynaya baxınca özümü deyil qocaman bir ürək və o ürəkdə ondan da böyük bir sən gördüm. 
    
    
48. Sən dünyaya sürgün bir mələksən. Mən səni o qədər çox sevəcəyəm ki, bir daha cənnətinə dönməyəcəksən.
    
    
49. Həyatın ən gözəl anı hər şeydən vaz keçdiyiniz zaman sizi həyata bağlayan biri olduğunu düşündüyünüz andır.
    
    
50. Əgər bir gün sevmək istəsən öncə özünü sev, daha sonrada istəyərsənsə məni, Amma məni; məni sevən kimi deyil özünü sevən kimi sevməlisən, çünki mən səni belə sevdim.
    
    
51. Səni sevməmi istəmişdin, sevdim. Səni öpməmi istəmişdin öpdüm. Sənə baş əyməmi istəmişdin bunu edə bilmərəm gözəlim. Yaradandan başqasına baş əymək sevənə də sevilənə də yaraşmaz.
    
    
52. Əsla üzməsin səni qarşılıqsız sevgilər. Ürəyinə dağ basmasın acılar bir gün gedər. Gedən getsin bu yanğınlarda sönər. Əsla baxma geriyə krallar öndə gedər.
    
    
53. Yalnızlıqdan qurtulmanın tək yolu yalnızlıq duyğusundan uzaqlaşıb hər insanın içərisində doğuşdan var olan sevgiyə sarılıb öncə özünü sevməni öyrənərək bu sevgini başqaları ilə heç bir ayırım etməyərək paylaşmaqdır.
    
    
54. Qanadlanıb göylərə necə uçum, küləyin olub sənə necə əsim, yağmurun olub yanağına necə düşüm, başımı tutub uzaqlara sənsiz necə gedim, içimdə sən var ikən söylə necə ölüm.
    
    
55. Fədakar olan insan könüldən sevəndir. Ürəkli olan insan özünü biləndir. Ümidli olan insan yaşamağı sevəndir. Unutmayan insan bir ömrə bərabərdir.
    
    
56. Həyata dair gözəl olan hər şeylə birlikdə yaşamağı bil yetər.
    
    
57. Sənsizlik səssizlik demək. Səssizlik ölüm demək. Yaşayarkən ölmək, səni sevib sənsizliklə yaşamaq demək. Demək ki, yaşamaq üçün sevmək, sevmək üçündə sən gərəksən.
    
    
58. Sənə səni dünyalar qədər sevirəm desəm yalan. Sənə səni ölüm qədər sevirəm desəm inan, çünki ölümdür dünyada tək gerçək olan.
    
    
59. Mən səni sevmək üçün deyil sevmənin necə bir duyğu olduğunu görməyin üçün sevdim.
    
    
60. Əsla sevmə, sevərsənsə xəyanət etmə, xəyanət edəni əsla əfv etmə.
    
    
61. Hiss etdiyin hissləri hiss etdiyini hiss etdiyin an hiss etdiyin hiss eşqdir.
    
    
62. Gülü gülənə ver. Qəlbi sevənə ver. Aşiq olmaq gözəl şey, qiymətini bilənə ver.
    
    
63. Ay gecə üçün, günəş gün üçün, sən mənim üçün, bütün güllər sənin üçün.
    
    
64. Sən mənim qanadımsan, tutunacaq arxamsan. Yaşamaq nəyə yarar yanımda olmalısan.
    
    
65. Uzaqlardasan mənimlə deyil, mən isə yalnızam səninlə deyil, ismin qəlbimdədir dilimdə deyil, qəlbim səninlədir içimdə deyil, səni sevirəm əlimdə deyil.
    
    
66. Ümid gözəl şeydir qəlbində daşıyarsansa, sevmək gözəl şeydir gerçəkdən sevirsənsə, yaşamaq gözəldir anlamını bilirsənsə, sevilmək gözəldir gerçəkdən sevirsənsə.
    
    
67. Mən sənsizliyi sənin yerinə qoyub səni sənsizliklə yaşaya bilirəm. Unutma unutmaram unutmasan. Səndən uzaqlarda sənsiz qalacağımı zənn etmə.
    
    
68. İndi yağmur isladır ümidlərimi. Səni bir çiçəkdə yaşatdığımı bilirsən. Yox imiş sənsiz yaşantımın anlamı. Səni sevirəm desəm gələrmisən ?
    
    
69. Yaşamağı bir sevda sandım, sevgini sən sandım, həyatı bir yol sandım, dərin bir yuxudan oyandım, amma səni yanımda tapa bilmədim.
    
    
70. Adını günəşə yazdım, hər şəfəqdə doğsun deyə, ürəyini ürəyimə yazdım için-için yandığında mənimki də yansın deyə, adını canım qoydum sən öldüyündə mən də ölüm deyə.
    
    
71. Dünyadakı bütün insanların eşqi toplanıb birləşsə belə, mənim sənə qarşı olan eşqimin yanında aciz qalar. Çünki mənim sənə qarşı olan eşqim ağıl və məntiqin heç bir zaman çata bilməyəcəyi yerdə qalır.
    
    
72. Xəritəyə baxıram evin yox. Sözlərə baxıram adın yox. Sənə baxıram özümü görürəm, çünki məndən başqa yerin yox.
    
    
73. Hər dəniz bir dalğa, hər röya bir yuxu, hər məzar bir ölü, hər ağac bir kök tapar. Mən başqa bir sən tapa bilmərəm.
    
    
74. Bir gecə yarısı titrəyərək oyansan bil ki, şəklini öpdüyüm gündür, bir gün səbəbsiz yaşlar süzülərsə o gözəl gözlərindən bil ki yoxluğundan öldüyüm gündür.
    
    
75. Ağırdır sevgilərim hər ürək daşıya bilməz, böyükdür ümidlərim, hər ürək saxlaya bilməz. Hər şeyi unudar da. Amma bu qəlbim tək bir səni unutmaz!
    
    
76. Gözəlsən, birdənəsən, şirinsən. Çəkdiyim dərddə tək bəhanəsən. Mələkmi, şeytanmı bilmirəm ki, nəsən. Əllərdən əllərə atsan da olar. Mən səni sevirəm, sən məni sevməsən də olar!
    
    
77. Sənsizəm, səndən uzaqda səni düşünürəm, səni gözləyirəm və gözləməyi çox sevirəm. Bir gün səni itirmək kimi duyğu gəlir beynimə, qorxuram və bu qorxunu çox sevirəm. Sevirsən deyə qorxursan. İtirsən uzaqdan baxmaq yetər bilirsən. Sənsizəm, sevgi yox artıq, amma mən yenə də səninləyəm, çünki səni sevirəm.
    
    
78. Mənə bir günün 24 saat, bir saatın 60 dəqiqə və bir dəqiqənin 60 saniyə olduğu öyrədildi, amma sənsiz keçən bir saniyənin sonsuzluq qədər uzun olduğu öyrədilmədi. Həyatımızın hər anında birlikdə olmağımız arzusu ilə sevgilim.
    
    
79. Bir sevgilim var uzaqda üzünü görmədiyim, səsini eşitmədiyim. Bir sevgilim var uzaqda əlini tutmadığım, saçına dəymədiyim. Gün gələr sevgilim mənə dünəndən yaxın olar.
    
    
80. O qədər gözəlsən ki, üzünə baxa bilmirəm. Titrəyir əllərim, əllərini tuta bilmirəm. Elə bağlanmışam ki sənə, sənsiz qala bilmirəm.
    
    
81. Heç sənin sevginə xəyanət edərəm? Canım kimi sevərkən buraxıb gedərəm? Qəlbimdə sevdan var ikən heç başqa əllərlə gəzərəm? Kim dedisə yalan inanma çünki günahsızam!
    
    
82. Sevən nə qədər sevərsə, sevilən bir o qədər nankor olar. Bir gün özümü öldürəcəm, səbəbi sən olacaqsan sevgilim. Günlərdən sonra xəbərimi bir dostumdan alacaqsan. Bəlkə üzüləcəksən, bəlkə də sevinəcəksən. Amma sən nə deyirsən de, mən öləndə belə "SƏNİ SEVDİYİMİ" söyləyəcəyəm".
    
    
83. Gözlərim səni narahat edirsə bağlayaram, bir daha açmaram. Sözlərim səni narahat edirsə, susaram bir daha danışmaram. Varlığım səni narahat edirsə ölərəm bir daha qarşına çıxmaram. Yox narahat edən sevgimdirsə, bağışla ona heç nə edə bilmərəm.
    
    
84. Sevmə məni, xatırla. Gözləmə məni amma unutma.
    
    
85. Yalnızca uşaqlar ağlayar və yalnızca Allah bağışlayar. Əgər bir gün məni tərk etsən, uşaq deyiləm ağlamaram, Allah deyiləm bağışlamaram!
    
    
86. Ürəyinə sevda əkən, ayrılıq biçərmi, sevən seviləndən asanca vaz keçərmi, sən məni sevmə gülüm, mən yanaram ikimizin yerinə yetməzmi?
    
    
87. Bax yenə soldu günəş, yenə axşam olur, ömrümün qədəhinə sənsiz bir gün dolur, sən yoxsan deyə inan dərdliyəm, kədərliyəm, gəlməzsənsə məhv olaram, yıxılaram. Sevgilim səni çox sevirəm.
    
    
88. Vaxtından öncə çiçək açmaz. Məndə sən bitmədikcə, məndə mən ölmədikcə sənə olan bu sevgim bitməz.
    
    
89. Gül çiçəklədiyi gündən günəşə aşiqdir. Nə qədər günəş hər gecə ayın görkəminə qapılıb gülü buraxsa da, gül ulduzlara qapılıb günəşi unutmaz.
    
    
90. Birlikdə yaşaya biləcəyin biriylə deyil, onsuz yaşayamayacağın biriylə ol. Gəldiyi zaman boşluq dolduran deyil, getdiyində yeri doldurulmayan biriylə ol.
    
    
91. Həyatda heç bir insan üçün ağlamağa dəyməz. Lakin ağlamağa layiq insan heç bir zaman ağlatmaz. Sən yenə də ağlamaq istəyirsən başını dik tut. Göz yaşların ağladan qədər alçalmasın.
    
    
92. Gözlərin sözlərini örtəcək qədər məsum, düşüncələrin duyğularını basdıracaq qədər açmasız, əllərində əllərimi tutmayacaq qədər uzaqsa mənim günahım nə birdənəm.
    
    
93. Ruhumu yerə vurub həsrət çəkdirən olsan da, nə sevginə bəd duam, nə sənə kinim var. Dəryaya axar kimi min bir dərdlə dolsam da, səni məhşərə qədər sevməyə əminim var.
    
    
94. Xatirənə dağlar diz çöksün; Sən əsla əyilmə, ayrılıq, hüzn nədir; Sən əsla bilmə, bu könül bağçasından kim gedərsə getsin, sən əsla getmə!
    
    
95. Son hədiyyə olaraq bu gülü sənə verəcək qədər könüllüyəm, amma yenə bilirəm ki, sən bu gülü alacaq qədər zərif könüllüsən.
    
    
96. Qorxduğum sevmək deyil, sevib ayrılmaqdır. Qorxum ölmək deyil, sənin tərəfindən unudulmaqdır.
    
    
97. Duyğular vardır anladılmayan sevgilər vardır kəlmələrə sığmayan, baxışlar vardır insanı ağladan. İnsanlar vardır ki, əsla unudulmayan, səndə onlardansan.
    
    
98. Əllərini tutmaqdan deyil bir gün buraxmaqdan qorxuram, acı çəkməkdən, ağlamaqdan deyil səni incitməkdən qorxuram. Sən mənim tək sevdiyimsən. Mən sənsizlikdən qorxuram!
    
    
99. Bir gecə ay məndən soruşdu. "Niyə sən sənə bu qədər acı verən birini sevirsən? " Niyə sən ondan vaz keçmirsən? Aya baxdım və dedim "Sən heç göy üzündən vaz keçərsən?"
    
    
100. Ümidsizliyə qapıldığın zaman göy üzünə bax mütləq səni orada qarşılayacaq bir günəş, dəli bir yağış, ya da parlaq bir ulduz vardır!
     
     
101. Dost uğrunda ölmək asandır, lakin uğrunda ölünəcək dostu tapmaq çətindir.
     
     
102. Əsla heç kimin ümidini qırma bəlkə də tək sahib olduğu şey məhz odur.
     
     
103. Xəyal etmək istədiyiniz hər şeyi xəyal edin, getmək istədiyiniz hər yerə gedin, olmaq istədiyiniz insanla olun, düşünün ki, yaşaya biləcəyiniz bir həyatınız və bütün bunları edə biləcək bir şansınız var.
     
     
104. Hər şeyi sildim, yeni bir həyat üçün, sənin üçün.
     
     
105. Güləndə hər kəs səninlə bərabər olar, bəs ağlayanda necə? Qələbələrə hər kəs ortaq olur, bəs məğlubiyyətlərə necə? Elə bir dost seçki, pis gün qapını döyəndə qapıya səninlə bərabər çıxsın.
     
     
106. Mən səni ulduz qədər sevmədim bir gün sürüşərsən deyə, mən səni günəş qədər sevmədim bir gün batarsan deyə, mən səni qəlbimdə sevdim daim orada qalasan deyə.
     
     
107. Bizim yerlərdə taleyimiz doğuşdan yazılır, şerlərimiz həyatımızı anladır, sevdamızda ürəyimiz qədər mərd olur. Səni unutdum kəlməsi məzar daşında olur.
     
     
108. Sevmə səni sevməyəni dünyanın sahibi olarsa belə, sev səni sevəni dağdakı çoban olsa belə.
     
     
109. Unutduqlarını xatırla, itirdiklərini axtar, gözlədiklərini get tap, incitdinsə bağışlanma dilə, incidinsə bağışla, sevirsənsə bunu bildir. Bu günki yaşam çox qısa.
     
     
110. Gözlər vardır ki, sözləri anladır, sözlər də var ki, gözləri anladır, bir də sevgi var səni anladır.
     
     
111. Tək qaldığım dünyada dünyam olarmısan? Dənizlər qədər sevdim səni. Dəniz fənərim olarmısan?
     
     
112. Sən mənə canım deyərdin, gülüm deyərdin, hər gecə yollarımı gözləyərdin. Dünyan mən idim sonun mən idim, hər şeyin mən idim, bunları mənə deyən sən idin mən deyildim.
     
     
113. Yalnızlıq gecələrin, ümid gözləyənlərin, xəyal çarəsizlərin, yağış küçələrin, təbəssüm dodaqların, hüzn ellərin, sən isə sadəcə mənimsən birdənəm.
     
     
114. Başını sinəmə qoyub yatanda bir tək düşmənim var idi. "Keçib, gedib və bitəcək olan "ZAMAN".
     
     
115. Səni ən çox kim sevir desələr; Mənim adımı verə bilərmisən? Nədən onu gözləyirsən desələr; Sevgimiz üçün deyə bilərmisən? Onu unut desələr; Xeyir əsla deyə bilərmisən? Eşqinizin məqsədi nədir desələr; Ölüm var ayrılıq yox deyə bilərmisən?
     
     
116. Sən heç dənizin altında meşənin yaşıllığını gördünmü? İmkansız olduğunu söyləmə, çünki mən sənin gözlərində ölülərin belə görmədiyi cənnəti gördüm.
     
     
117. Ağaclara yazdım adını, yandırdılar, göy üzünə yazdım, yağış olub axdılar. Bu dəfə qəlbimə yazıram, ölüm ancaq silər adını oradan.
     
     
118. Dünyada iki rəng gül olsun. Qırmızılar sənin, ağlar mənim olsun. Sən məni unutsan qırmızı güllər solsun, mən səni unutsam ağ güllər kəfənim olsun.
     
     
119. Buludlarla yüklədim, həsrətimi, küləklərlə yolladım sevgimi, yağışlarla birgə yağdırdım göz yaşlarımı, sənə kiçik mələklər göndərdim öpmək üçün! Gəldilərmi?
     
     
120. Gözlərin gözlərimdə, əllərin əllərimdə, qəlbin içimdə və ruhun bədənimdə olduğu müddətdə səni sonsuza qədər sevəcəyəm.
     
     
121. Allahın sənə verəcəyi ən böyük cəza xoşbəxtlik olsun. Ağlamaq istə fəqət göz yaşların içinə axsın.
     
     
122. Sanma ki, adını bir başqası siləcək, səninlə başladım səninlə bitəcək!
     
     
123. Ey bülbül nə oturmusan qəfəsdə? Sındır qəfəsi sevgini isbat et. Sənsiz sanki qaranlıq dünyayam. Ver işığımı, suyumu ver. Ürəyimi geriyə ver.
     
     
124. Hər sevən adsız bir qəhrəmandır və insan sevə bildiyi qədər insandır.
     
     
125. Dodaqlar yalan söyləyə bilər amma gözlər əsla!
     
     
126. Mən səni unutmaq üçün sevmədim, amma nə üçün sevdiyimi unutdum.
     
     
127. Sənə minlərcə gül vermək istərdim amma güllər solar, sənə ömrümü vermək istərdim amma bir gün öləcəyəm, sənə sadəcə sevgimi verirəm ki, o əbədiyyən yaşayacaq!
     
     
128. Sən (S)ənə inanan kimsəyə inanma. Sən (S)əni sevən, kimsəni sevmə. Sən (S)ənə güvənən, kimsəyə güvənmə. Mötərizə daxilində olan "S"-ləri "M" et və bunu kimsəyə də bildirmə.
     
     
129. Hər aya baxışında məni xatırla. Gözlərin ulduzlara dikilərsə, gözlərinə baxdığımı unutma. Ovcuna bir yarpaq düşərsə, əllərimdir onu əsla buraxma.
     
     
130. Səni gündə bir dəfə düşünürəm o da mənim 24 saatımı alır.
     
     
131. Gecənin səssizliyini dinlə, içindəki məni duyacaqsan. Qaranlığa bax üzümü görəcəksən. Əllərini qəlbinə qoy gözlərini bağla. Sənə ruhumu yollayıram bir azdan öpüləcəksən.
     
     
132. Səni çox sevirəm. Soruşsan nə qədərmi? Dənizlərdəki qum dənələri qədər, göy üzündəki ulduzlar qədər, qəfəsdəki bir quşun uçmaq istədiyi qədər.
     
     
133. Sevgini daşımaq deyil, həsrətini daşımaq çətin. Gülüşü unutmaq deyil, ağlamağa alışmaq çətin. Yaşamaq deyil, ölməkdə deyil, gözləyib görüşməmək çox çətindir birdənəm.
     
     
134. Kəlmələr yetərsiz qalır sevgimi anlatmağa, gözlərimə baxaraq anla necə aşiqəm sənə. Əllərimi bərk tut heç ayrılma, çünki nəfəs kimi möhtacam sənə.
     
     
135. Kiçik bir əsintiylə başlayan fırtınaya bənzər mənim eşqim. O qədər şiddətlidir ki, dayanmaq bilməz taki sənin içindəki dənizi dalğalandırana qədər.
     
     
136. 7 dağdan 7 ayrı 7 arı gətirsələr, 7 arının 7 ayrı balını gətirsələr 7 dənə qızıl qaşığa qoysalar mənim qəlbimdəki eşqim qədər şirin olmaz.
     
     
137. Unutma sən mənim öz canımdan çox dəyər verdiyimsən. Bil ki, nə olursa olsun hər zaman üçün ürəyimdəsən.
     
     
138. Qovuşmaq ölümsə, həsrətin zülm. Əlbəttə qovuşarıq, gözlə gülüm. Tək sənə aiddir bu könlüm. Mən yolumu seçdim: Ya sən, Ya ölüm!
     
     
139. Aramızda nə qədər məsafə olursa olsun sonsuzluğa gedən bütün yollara adını yazdım. Hansı yoldan keçirsən keç, səni çox sevdiyimi görəcəksən.
     
     
140. Bir yolçu gözləyirəm bir gün gələcək. Bir xəyal qururam heç bitməyəcək və bir qəlb daşıyıram səndən başqasını əsla sevməyəcək.

Sevgi nədir?

• Sevgi; Yaşanmayacaq qədər gözəl, dərk edilməyəcək qədər sadə, doyulmayacaq qədər doyulmaz duyğudur.
• Sevgi; Çiçəklər sinfindən bir bitkidir; Onu gözəlləşdirən sadəcə sevgidir.
• Sevgi sabitdir. Qərarsız olan bizlərik. Sevgi güvənlik verir, insanlar xəyanət edər. Sevgiyə güvənilir, insanlara ƏSLA!
• Sevgi pislik görəndə azalmayan, yaxşılıq görəndə çoxalmayandır.
• Sevgi insana nə yuxarıdan gələn yüksək bir güc, nə də insanlara zorla qəbul etdirilən bir duyğudur.
• Sevgi ruhun gözəlliyidir.
• Sevgi peşmançılıq duymamaqdır. Çünki o anları istəyərək yaşamısan.
• Sevginin ölçüsü; Ölçüsüz sevməkdir.
• Sevgi qaranlıqda yandırılan bir şam işığı kimidir. Sizə yolunuzu göstərir amma uzaqda nə olduğunu bildirməz.
• Sevgi; Yaşamanın gücüdür.
• Sevgi insana güc verir, cəsarət verir, həyata qatılma istəyi verir, yaratma istəyi verir.
• Sevgi, insan duyğularının ən gözəli, insana ən yaxınıdır.
• Sevgi; Həyatın zənginliyidir və bir gənclik duyğusudur.

• Sevmək inanmaqdır.
• Sevmək yaşamaqdır.
• Sevdiyini özü kimi, özündən də çox sevməkdir.
• Sevmək sevdiyi olmaqdır.
• Sevməkdə ikili başlayıb, bir olaraq gedilər. İki can, iki qəlb, iki könül yoxdur sevgidə. Tək bir qəlb olar, tək bir ürək olar.
• Sevmək bölüşməkdir. Sevdiyi ilə sevgisini bölüşməkdir. Sevdiyi ilə qəlbini bölüşməkdir. Sevmək ki tək qəlb yaransın.
• Sevgidə son yoxdur. Sevginin heç bir zaman sonu olmaz. Bitən sevgilər yoxdur, bitmiş kimi görünən sevgilər vardır. Sevgidə vaz keçmək də yoxdur. Yaşandıqca yaşadılar sevilər. Amma bəzən sevgili üçün bəzən isə sevginin bir gərəyi olaraq saxlanılar bu sevgi. Vaz keçmək yoxdur, vaz keçmiş kimi görünmək vardır.
• Sevməkdə istəmək yoxdur. Sevgilinin olduğu yerdə bitər bütün istəklər. Bir şey vardırsa istədiyin bu sənin üçün deyil, sevgili üçün istədiyindir. Ondan onun adına istəyərsən. Onu daha sonsuzadək sevə bilmək üçün istəyərsən. Sevmə azadlığını istəyərsən və bunu qəbul etməyini istəyərsən. İstəyərsən amma bir gün gələr bu istəklər də sona çatar. Özün özündən istəyərsən artıq. Sevdiyini daha çox sevmək istəyərsən özündən. Əbədi yaşatmaq istəyərsən.
• Sevmək həyatının ən mənalı anlarını soruşduqlarında sevdiyinin adını verə bilməkdir.
• Sevmək sevdiyini istəməməyi öyrənməkdir. Sevmək sevdiyini sevgili olduğuna görə sevməkdir.
• Sevmək; sevmək-sevilmək deməkdir.
• Sevmək, gözləməməkdir. Gözləmələrin sona çatdığı bir yerdir. Elə bir yer ki bütün həqiqətlər, bütün dünya silinər. Nə Ondan başa düşməsini gözləyərsən, nə də onu başa düşməyi. Nə onun gəlməsini gözləyərsən, nə də onun Leyli, Məcnun olmağını. Gözlədiyin başqa bir şey yoxdur sevə bilməyi bacarmaqdan başqa.
• Sevmək sevgililərin heç bir sözünə üzülməməyi öyrənmək deməkdir.
• Sevmək sevgilidən gələn „öl“ əmrinə belə „ölərəm“ deyə bilməkdir. Sevmək öz əlləri ilə ürəyini bir bıçağın ucuna qoya bilməkdir.
• Sevmək ölməkdir.
• Sevmək, ölməyi bilməkdir.
• Sevgili üçün yaşamaqdır. Onun əli, qolu, gözü, ürəyi olmaqdır. Amma artıq onun bir şeyi olmadığını bildiyin zaman ölməyi bilməkdir!
• Sevmək, tükənməkdir. Sevməkdən ölərkən təkrar yaşaya bilməkdir.
• Sevmək, sevgilinin baxan gözlərinə baxa bilməməkdir. Ağlayan gözlərə nəzakət və təbəssümlə qarşılıq verə bilməkdir.
• Sevmək, sevgili olmaqdır. Sevgilinin üzündəki gülüş olmaqdır. Onu yaşadacaq bir damla su olmaqdır.
• Sevmək sevgilinin limanı olmaqdır.
• Sevmək sevdiyinin canı olmaqdır. Onun ölümü istəyə bilməyəcəyi canı olmaqdır.
• Sevmək alov olmaqdır. Yanmaqdır, kül olmaqdır.
• Sevmək inanmaqdır.
• Sevmək sevgiliyə bir nəfəs kimi, bir səs kimi yaxın olmaqdır. Sevmək sevgiliyə çox uzaqlarda olsa belə yaşamaq və yaxın olmaqdır. Yaxınlıqdır, doğmalıqdır sevmək.
• Sevmək, yalansız bir həyat, ölümsüz bir dünyadır. Sevmək, ilk insanın, Həvvanın Adəmin saflığını və təmizliyini, uşaq mehribanlığını daşıya bilməkdir.
• Sevmək, gözyaşı olmaqdır, yağan yağış olmaqdır. Bir payız mövsümünün sarı yarpağı kimi yalnız olmamaqdır.
• Sevgilisiz ikən sevgilini sevməkdir.
• Sevmək, üşüməkdir. Sevgilinin yoxluğuna üşüməkdir.
• Sevmək, sevgiliylə hər şeyə dözə bilməkdir. Sevmək, sevgilinin olduğu cəhənnəmə getməkdir. Sevgilinin olmadığı Cənnətə də getməməkdir.
• Sevmək, sevgilini cənnət eləməkdir.
• Sevmək bir olmaqdır.
• Sevmək yaşamaqdır.
• Sevmək bir başqasının həyatını yaşamaqdır.
• Sevmək sevilməyə layiq olmaqdır.
• Sevmək sevgilinin baxdığı yerdə, susduğu yerdə olmaqdır.
• Sevmək sevgilisiz keçən gecələrdən sabaha çıxa bilməkdir.
• Sevmək SEVMƏK olmaqdır.
• EŞQ olmaqdır.
• EŞQ bir dəfə sevməkdir.
• Və ən nəhayət sevmək sevginin özü olmaqdır.
Əgər bir həyat vardırsa sevgisiz o həyatda mən yaşamaram.

تورک ارسلان 

۱-

آمان آمان آی آمان بو قیزلارین الینده

حالیم اولوبدور یامان شو قیزلارین الینده

mp3 فرمت ده داونلود الیین

wave فرمت ده داونلود الیین

2-

بیر اصیل آذری موسیقی نیسبتا آرام ( سس سیز )

۱-

آمان آمان آی آمان بو قیزلارین الینده

حالیم اولوبدور یامان شو قیزلارین الینده

mp3 فرمت ده داونلود الیین

wave فرمت ده داونلود الیین

2-

بیر اصیل آذری موسیقی نیسبتا آرام ( سس سیز )

قادین smsلری

Vəfasız

Gözlərini görən kimi vuruldum
Bir bulanlıq çay kimiydim duruldum
Bu yollarda mən gəzməkdən yoruldum
Gözəl yarım vəfasızsan vəfasız

Dəniz kimi sən məni seyr edirdin
İlk baxışdan mənə canan deyirdin
Bəs nə oldu, bəs sevgilim deyirdin
Gözəl yarım vəfasızsan vəfasız

Bu yaşın sevgisi

Bu sevgi haradan haqladı məni
Bu yaşın sevgisi dəli olurmuş
Günün qızqınında sidirqi yağış
Qəfildən tökülən dolu olurmuş.

Bu sevgi insanda gizli qalsa da
İnsana kədəri başa salsa da
Ürəkdə od tutub qəlbdə yansa da
Tüstüsü olurmuş külü olurmuş.

Sevirsən heç bir şey.. Sev axıradək
Sevgi yollarında olmasın xəndək
Qışda üşüyərkən soyuqdan ürək
Baharda açılan gülü olurmuş.

   ایچیمدن گلدی یئینه یازماق . سنین منده باشلادیغین کیمی باشلاییرام یازماغا...هاردان  بیله بیله ردیم کی سنی بو قدر سئوه بیله جه ییمی. نه سن ؛ سن ایچیمده ؟ بار - بار باغیران، ایمکانسیزلاشدیقجا ایمکانسیزلاشان سئومک می؟ نه  ائتدین منه بیلمیرم. نئجه اولدو دا بوقدر بؤیویه بیلدین ایچیمده  ؟ دوشونجه لریمده باشقالاریندان نه قدر فرقلی سن ، بونو سؤزلری نین درینلی یینه دالاندا آنلایا بیلیرم . سنین هرشئی یینی نئجه  اولور دا بوقدر صاف دوغال و تمیز حیس ائده بیلیرم اینان بو آرادا اؤزومو تانییا بیلمیرم . سنی سئومک آجیسینی دادماق چوخ گوزه ل و سنی گیزلی ده  بیله اؤزله ییب یاشاتماق چوخ ماراقلی... 

   هر سویوق اوشوتمه دییی کیمی، هر اوددا یاندیرانمازمیش اینسانی... اوشویورم؛ آلاو آلاو اوشویورم... ساعاتلارجا سن سیز، تک قالدیغیمدا یانان اوره ییمی سنه باغیشلاییب ، گؤزلرینده  منی قیزدیراجاق اولان آنلاملاری ذهئنیمده یارالدار کن سنده یاشاییرام ...

   مکتوبلاریمدان خبرسیزاولمایان سئوگیلی ؛ ایلکیم سن ، سن منیم ایلک اوره ییمی  جوشدورانسان ، بلکه ده دویغولاریما گوزه للیک وئرن  ومنی بو سطیرلری  یازماغا یؤنه لدن. هارداسان کی ایندی گؤزوم سنی گؤرمور آما اوره ییم بیر آن سنی گؤرمه دن چیرپینا بیلمیر .  سنی نه زامان گؤرجه ییمی بیلمیرم. 

   "اورییمه سوسماغی اؤیره ده جه یم " دئمیشدیم . آما بو سوز کؤکوندن یالان ایدی. سئودی یینی آنلادیقیندا ایچینده دویدوغو سئوگینین یانقیسی هیچ بیتمیر. او هیچ سوسماق باجارمیر... هر گون، هر ساعات منه باغیریر، باغیراجاق، پارچالایاجاق ایچیمی. منیم سه اوزومده او دئدییم  یالان اوچون گولومسه مم تیکرار یئرائدیر ...   

  سنین ؛ سئوگیمیزین باشلانیشیندان بو گونه قدر ده ییشدی یینی بیلمیرم ،اما هر نه ییمی یاخان بو سئوگی  دوغونوشو اوره ییمده آلاولاندیقجا  ایچیمه آخان گؤزیاشلاریمی دیندیریر . بیلیرسن بو یانغی یانماسین سؤنمه ین باشلامیشدی آلاولاری درینلشدیکجه سس سیز یانماغی اؤیره نمیشم . او کور اولمایا یاخیشین آجیسی ایچیمده  نئجه  کئچه ر بیلمیرم.تک بیلدیغیم ، سئوگیلیم بوسئومه یین آجیسی بئله بال کیمی اوره ییمده...

 سنده اوره یینه دؤن اوردا بیر سئوگی چیرپینیر! سسین دینله ییرسن !!؟ کاشکا بیر گول اولاییدیم منی قوپاریب اییله دیکده ووجودونون درینلی یینه گیریب اؤلنه قدر اوردان چیخمایایدیم  .

گولو بیر دفه سنی مین دفه ؛ گولو سولونجا ، سنی اؤلونجه سئون ایستک اودو ایله یانانین ...

" سنی مین یاشا "

حزین سسین پیچیلدانیر

دویغو بویلو پنجره مده .

دینله ییرم نفسینی ؛

دولماداسان جییه ریمه .

یوللانیرام ؛

- ياشيل دونلو سئوگيميزين دونياسينا ،

اومودلریم نفس آلیر داماریمدا

گول آچیسان اوره ييمده .

...

ایچ دونیامدا ،

 نور بوداغین توتور الیم .

ياغمور ياغير

...