تورک دیلی و ادبیاتی

بير گون يولدا (اوخوماميش چيخما)

elman1360 — Wed, 07 Oct 2009 13:07:38 GMT

بير گون يولدا

نئچه گون تره ختور-سايپا اويونودان اؤنجه همكارلاريملا تبريزه گئتمك قرارينا گلديك.اويونا بيرگون قالاندان گئدك-گئتمه يه ك سؤزو هله آغزيميزدان دوشموردو.بيز3 يولداشيديق.اويون گونو اولدو و ماشينيلا گئدن همكاريمي راضي ساليب و ساعات 9- دا اورمودان-تبريزه يوللانديق.قراريميزدا ايكيميز خرجي چكيب و اوبيريده ماشينين گتيرمه سيدي.ماشيندا پ‍‍ژو-فارسيدى‍.اوتورا(ماشينا)كلانتري يولوندان گاز ووروب كؤرپويه ساري يوللانديق.

ماششاللا عوارضى!!! آغا بير اشتباه اولوب بورا عوارضي ده ييل جيب سوياندى! سواري 2000 مين تومن!! اؤزونوز حساب گئدين اوتوبوس-كاميون و ...! بونلارداندا 2500 الى4000 مين تومنه دك پول آليرلار.آللاه بركت وئرسين كيم بئله خيدمتي بيزيم شريف ميللته رد ائدر؟؟؟!!!

هله پول هئچ. بو زامانادا هئچ اؤنملى ده ييل!!!اوندان مهم اولانى گؤزل اورمو گؤلودور.گؤرن آللاه بير كيشي وار دئسين گلين بو اؤلن گؤله فيكير قيلاق.واللاه بو گؤل آزربايجانا بؤيوك تانري نعمتيدير و بيلميرم بيزيم جان يانديران! مسئوللاريميز ندن بورا بير درمان تاپميرلار.هامي ببيلير بو گؤل ايصفاهان و يا تئهران دا اولسايدي نه توريستي بير يئر اولموشدو.نه ائلييه ك بو گؤل غريب آزربايجاندادير.اولسون! بيزه ده آللاه كريمدير.اؤز دئديغيميز بير گون گولر آزربايجان!

گئچيد كاغيزين آليب گئتديك.بوروق-بوروق دار يول و ... دا دئمه بين المللى يول دئسك داها خوشدور!سيز اوستون وورمايين.!!

ايستاديوما يئتيشديك. عجب صفالى يولو واريميش!!كاش آدامين اوردا ائوي اولا.!بيليط آليب گلديك گئچيد قاپيسيندا ايچري گلن تاماشاچيلارا باخديق.آخي اويونون باشلاماسينا 2-3 ساعات قاليردي و آزربايجانين صفالي خالقي بو تئزدن ايستاديوما گليرديلر.دوغروداندا من بو كيچيك اؤمرومده بوجور صفالي-ساده و تعصب لو بير يانچي(طرفدار) گؤرمه ميشديم.تانري تره ختور و باشقا آزربايجان تيم لرينه چوخ گؤرمسين.اينشاللاه.

آما نه فايدا بو قدر يانچييا بير آزجا ده ير (ارزش) وئرن يوخدور.تووالت لرين وضعي چوخ خاراب!سرين سو ايچريده يوخ!(واريدي اما ائشيكده!)آرخايين اولمالي بير يئمك يوخ!بيليط ساتان يئر آز! و دا نه باشينيزي آغرييا ساليم نه دئسك آزدير.آما بو نوقصانلاري قاني ايستي طرفدار آرادان آپارير.ياواش- ياواش ايستاديوم دولوردو و تاماشاچيلار نووبتله اويونچولاري آلقيشلاييرديلار.دئمك اولار آزربايجانين بير چوخ شهر و كندلريندن بورا گلميشديلر؛اردبيل-اورمو-قوشاچاي(مياندوآب)-سولدوز و مرند و ...و تبريزين اؤزوندن و گؤزل-گؤزل توركجه شوعارلار يازميشديلار.بير ياندادا تبريز بيليم يوردون اؤيرنجيلري بؤيوك بير پارچا يازيب گتيرميشديلر.بو صحنه لر مني و بيليرم بوتون توركلري چوخ-چوخ سئويديرير.

اويون باشلاميشدي و تيره ختور فقط حمله ائديردي،آما تجروبه سيزليك و آز ديققتسيز و گنج اولماقلاري اونلاري گل وورماقدان ساخليردي.دئمك اولار بؤيوك بير گوجلو اولان مهاجم يئري بوش گؤرونوردو و حتمن ده مربي اؤزو بونلاري بيلير و گلجكده بونلار هاميسي اينشاللاه آرادان قالديريلسين و گوجلو بير تيمين يانچيسي اولماغينا فخر ائدك.

بيرينجي يارينين سونلاريندا تيره ختور بير گل ووروب و بوتون ايستاديومو سئوينجله قرق ائتدي.سئوينجكدن بيلميرديك نه ائدك.!!

وار اول تيره ختور.ياشا آزربايجان.آما ايكينجي ياريدا (نيمه)دئديگيم ضعف لرين كؤته يين يئديك و سونوندا تيره ختور بيرينجي دؤنه اولاراق تبريزده اودوزدو.

چاره يوخ فوتبالدي هئچ نه يين دئمك اولماز و اينشاللاه گلن اويونلاردا ضعف لري قالديريب باشاريلارا ال تاپا بيلك.

اويون قورتولاندان سونرا اورك دولو كدر له اورمويا ساري يولا دوشدوك......

يئنه گله جم شامپيون تيره ختوروم

ائلمان

منیم دیلیم اؤلن ده ییل !!!!!!!!!!!

elman1360 — Tue, 22 Sep 2009 08:47:46 GMT

منيم آي غملي ديليم !

درده بورونموش...
سنه چوخ دردلي سؤزوم وار...
سنه ايللر بوْيو قان آغلاماغا بيل كي گؤزوم وار...
داخي دوستاقلي گؤنول ايچره كؤزوم وار...
سن آتامين ديلي‏سن ، هم ده آنامين...
ائليمين ، ميللتيمين ، كيمليييمين...
بايراغي سَنسَه ن...
تؤركلويون شانلي نيشاني...
اُولاماز نازلي ديليم من سني آتام...
اؤزگه ‏لر ديلينه ، ياد ائللرينه من سني ساتام...
سني آلداتماييرام...
سني ايچدن سئويره‏ م...
سن اگر سولغون اولاسان ، سولاسان...
گؤزلريم گؤز ياشيني دالغالارام...
ظولمه قارشي آخارام...
كؤزه ‏ره ‏ن گؤكسوم اوديله ياخارام...
ظولمه سوْن نوقطه‏ سيني قويمالييام...
سنه من آند ايچَه ره ‏م...
آخي تورك'ون توْرونو...
آنا "تومروس " قيزييام...
آي منيم غملي ديليم !...
درده بورونموش...
سنه من آند ايچه ره ‏م...
سنه من آند ايچه ره ‏م...

شاعیر:راضيه كاظمي كراني- قاشقاي يوردو

elman1360 — Fri, 28 Aug 2009 20:59:44 GMT

Oruc Ayı Hamı Musəlmanlara Qutlu Olsun

تپه باستانی گوی تپه در اورمیهUrmiye'nin Göytepesi

elman1360 — Thu, 20 Aug 2009 00:53:56 GMT

گوی تپه یکی از مشهورین تپه های باستانی اورمیه با آثاری غنی و نمایشگر تاریخ پر افتخار آذربایجان می باشد. قبل از حفاری های سال 1948 م انگلیسیها در این منطقه باستانی در سال 1313 شمسی تصویر قیل قمیش منقش بر روی یک لوح به دست آمده بود. استوانه هایی که نقوشی از خدایان قدیم را داشتند نیز در این منطقه به دست آمده است. بورتون براون سرپرست حفاران انگلیسی که نتیجة کاوش های خود را تحت عنوان «حفریات آذربایجان» در سال 1948 و 1951 در لندن انتشار داده تمدن گوی تپه و آذربایجان را چنین توضیح داده است:
گوی تپه دارای هفت طبقه می باشد که قدیمی ترین طبقه مربوط به هزارة چهارم ق.م (شش هزارسال قبل) می باشد شامل خانه هایی با دیوار های چینه ای قطعات سفال قرمز و خاکستری بدون نقش و سفال زرد باز با خطوط سادة هندسی به رنگ قهوه ای تند ، ابزارهای سنگی و مسی .
طبقة ششم : مربوط به هزارة سوم قبل از میلاد تا اوایل هزارة اول قبل از میلاد. آثار بناهای گلی با پی های سنگی ، قطعاتی از سفال قهوه ای و قرمز با نقش های هندسی مرکب سیاه رنگ و نیز سفال های دورنگ پخته شده در کوره و منقوش. در این طبقه ابزارهای مسی به وفور دیده می شود. این تمدن با تمدن های عصر سنگ و مس آناطولی شرقی و آذربایجان شمال ارس پیوستگی بیشتری دارد.
طبقه پنجم : سفال های این طبقه خاکستری و گاهی سیاه و عموماً صیقلی است. سفالی نیز با نقوش برجسته در همین طبقه یافت شده که به سفال های تمدن های آناطولی و آذربایجان شمال ارس شباهت بیشتری دارد.
طبقه چهارم :حاوی سفال های سیاه و صیقلی بدون نقش.
طبقه سوم : حاوی قبور انسان های اولیه و جمجمه های اجداد آذربایجانیان و قطعات سفالی یافت شده در این قبرها قرمز رنگ یا بدون نقش های الوان بوده و به سفال های طبقه پنجم شباهت دارد.
طبقه دوم : مربوط به سال های 1200-1500ق.م شامل سفال های بدون نقش صیقلی سیاه و خاکستری ، شبیه سفال های هیتیت های آناطولی.
طبقه اول : شامل ظروف سفالین صیقلی قرمز و خاکستری که دسته هایی به شکل حیوانات همانند ظروف یافت شده در تپة حسنلو دارند. در روی گوی تپه سنگ های تراشیده با نقش های حیواناتی چون قوچ و پلنگ وجود دارد که حدس زده می شود مربوط به اواخر هزارة دوم و اوایل هزارة اول ق.م تعلق داشته باشد و بسیار شبیه سنگ های تراش خوردة هیتی های باستان آناطولی می باشد

آزربایجان

elman1360 — Wed, 05 Aug 2009 14:16:41 GMT

آذربايجانيم

سئويرم يوردومون باهارين يازين
گؤلونده نازلانان اؤردهيين قازين
عاشيغين الينده صدفلی سازين
ای عاشيق گل اوخو؛اوره ييم جانيم
سئويرم من سنی آذربايجانيم
***
داغلارين دؤشونده قاسناسان سولار
سوزولر گولاب تک چوخورا دولار
گوللشر گوموش تک بير آينا اولار
ای روحوم روانيم گؤزل جئيرانيم
سئويملی وطنيم؛ آذربايجانيم
***
چن-دومان ائيله يیپ باشيزدا مکان
گئجه نين اولدوزون آيينی توتان
توفانلار وئرنمز سيزلره تيکان
ای منيم داغلاريم؛ ويقاريم ؛ جانيم
گؤزللر گؤزلی آذربايجانيم
***
گوموشدن ساچ هورر اوجا داغلارين
يام ياشيل دون گئيير گوللو باغلارين
آل-الوان اوفوقلو آخشام چاغلارين
ای گؤزل وطنيم؛گؤزل ترلانيم
گؤزلليک مسکنی آذربايجانيم
***
واله ام بو جسور قهرمان ائله
عاشيغام بو شيرين بال کيمی ديله
دوشمنی يانديرار دؤنده رر کوله
ای آنا ديارين ؛ عشقيم ايمانيم
اولوبسان ويقاريم آذربايجانيم

سلام سوپر لیگ-سلام آزربایجان

elman1360 — Mon, 08 Jun 2009 17:21:18 GMT

تراکتور چوخ یاشا

آزربایجان سنه فخر ائدیر

بو اوتقو بوتون آزربایجانلیلارا قوتلو اولسون.

دیجیتال کیتاب ائوی

elman1360 — Sun, 24 May 2009 16:53:46 GMT

http://www.kitablar.org/kitablar.php?dil=3

elman1360 — Sun, 24 May 2009 16:44:53 GMT

نمایه مختصری از مقالات آذربایجان شناسی در اینترنت

بنام خدا

گردآورنده: پرویز زارع شاهمرسی

http://www.turkiran.com/860%20turki%20va%20farsi.htm

ویژگی های زبان تورکی و مقایسه کوتاه بین تورکی و فارسی

http://www.turkiran.com/y83.turki%20dilin.htm جایگاه زبان ترکی و سایر زبانها

http://www.turanli.blogfa.com/8603.aspx فهرست تطبیقی واژگان ترکی با هزارگی

http://azsavlar.com/Dil/D09.htm تاریخ بویو تورک الفبالاری

http://turkmerend.blogfa.com/post-33.aspx آموزش الفبای ترکی (لاتین)

http://azsavlar.com/Dil/D13.htm تورکجه حیوان آدلاری

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=44 ريشه شناسي زبان ترکي آذربايجاني

http://azerbaycan.blogfa.com/8501.aspx بررسی تحولات ژئوپلتیکی آذربایجان

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=91 زنان آمازون در آذربایجان

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=67 آذربایجاندا مکتب تاریخی

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=41 تبریز ارکینینی دوزلدیشی

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=68 اوغوزلارین داستانلاری

http://www.infoturk.150m.com/babekim.htm آذربایجان و بابک حرکاتی

http://www.infoturk.150m.com/azeebaycanseferi.htm آذربایجان و تورکلر

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=103

زبان ترکي و موقعيت گذشته و کنوني آن در ايران

http://turkish.persiangig.com/azeri/mebanidestur-www.ocaq.net.pdf/

دستور زبان ترکی آذربایجانی

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=83 تورکی گرامر (1)

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=85 تورکی گرامر (2)

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=87 تورکی گرامر (3)

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=76 گرگ در اساطیر ترک

http://i.1asphost.com/gajil/showmeqale.asp?id=61 عاشیق ادبیاتی

http://azer-online.com/adabiiat/adabiiat/ ترکی د رشعر فارسی پیش از دوران مغول

http://azer-online.com/melli/melli.htm/ ملاحظاتی در زبان قدیم آذربایجان

http://www.arda.hyperphp.com/viewtopic.php?f=12&t=53&sid=f77a8b3a3d88b4ef8bbde8c54d2d4025/ لغتنامه منظوم ترکی - فارسی

http://azer-online.com/tarikh/more/Qacaq_Kerem_1.htm/ قاچاق کرم (1)

http://azer-online.com/tarikh/more/Qacaq_Kerem_2.htm/ قاچاق کرم (2)

http://azer-online.com/tarikh/more/Daneshjo_Azerbaycan.pdf/

حرکت دانشجویان آذربایجانی در دهه پنجاه

http://www.vojoudi.com/earthquake/cities/tabriz_01.htm/ زلزله های تبریز

http://www.arda.hyperphp.com/viewtopic.php?f=18&t=103&sid=f77a8b3a3d88b4ef8bbde8c54d2d4025/ تمدنهای باستان غرب آذربایجان

http://www.junbish.org/Dari/viewtopic.php?t=3575/ ترکان در سرزمین هزار مذهب

http://tabriz.supersized.org/archives/304-unknown.htmlقتل کلنل محمدتقی خان پسیان

http://www.sharemation.com/gajil9/orxunyazitlari.pdf/ اورخون یازیتلاری

http://www.arghish.com/Maqaleler.htm/ ایران و آذربایجاندا حکایه یازما تاریخی

http://www.sharemation.com/gajil11/t-sozluk.pdf/ Öz Türkçe Karşılıklar Kılavuzu

http://oner.iatp.az/oner/kemale.htm/

Dağlıq Qarabağ hadisəsinin mətbuatda təcəssümünün ilkin dövrləri

http://www.tribun.com/1500/1502.pdf/ تورك آدلاري-آنلام و كٶكه نلري

http://www.gajil.20m.com/osaglarad.htm/ اوشاق آدلاری

http://www.tribun.com/Karegoriler/Milli%20Musiqi.htm/ موسیقی ملی آذربایجان

http://www.tribun.com/Aktuel/Akt106.pdf/ آذربایجانیان افغانستان

http://www.jolfa.net/Heydar%20Baba.htm/ حیدربابایه سلام

http://urmu.birolmali.com/?p=1012 جیلوها توحش در قرن بیستم

http://urmu.birolmali.com/?p=1020 بابک بیر دانیلماز شخصیت

http://urmu.birolmali.com/?p=464 غرب آذربایجان و حوادث بعد از انقلاب اسلامی

http://urmu.birolmali.com/?p=513 کسمنلی شاعر عاشقانه ها

http://urmu.birolmali.com/?p=569 نازلامالار و آرزومالار

http://urmu.birolmali.com/?p=608 قوچ داشلاری

http://urmu.birolmali.com/?p=667 تاریخچه مناقشه قره باغ

http://urmu.birolmali.com/?p=673 قیزیل آلما

http://urmu.birolmali.com/?p=417 فارس دیلینده تورک سوزلری

http://urmu.birolmali.com/?p=419 فتحنامة ایروان

http://urmu.birolmali.com/?p=15 کلیات معجز شبستری

http://urmu.birolmali.com/?p=33 آرزی قنبر

http://urmu.birolmali.com/?p=78 مین ایلدن بری تورک سوزلری

http://urmu.birolmali.com/?p=91 تورک خلق ادبیاتی

http://urmu.birolmali.com/?p=98 تورک دیلینده آتا سوزلری

http://www.hoghooghche.blogfa.com/post-87.aspx ایل بزرگ قشقایی

http://urmu.birolmali.com/?p=24 نازلاماهای آذربایجان

http://urmu.birolmali.com/?p=201 تاریخچه اورمیه

http://urmu.birolmali.com/?p=333 دوستان و دشمنان امیرکبیر

http://urmu.birolmali.com/?p=339 پیشینة تاریخی اردبیل

http://urmu.birolmali.com/?p=357 پان تاتیسم

http://urmu.birolmali.com/?p=362 کوراوغلونون داستانلاری

http://urmu.birolmali.com/?p=370 فدرالیسم در ایران

http://urmu.birolmali.com/?p=551 روزهای هفته به ترکی

http://urmu.birolmali.com/?p=739 مهاجرت و گسترش ترکان

http://urmu.birolmali.com/?p=738 سلجوقیان و زبان ترکی

http://urmu.birolmali.com/?p=770 تصرف تبریز بدست سلطان سلیم

http://urmu.birolmali.com/?p=773 هنر و عشایر آذربایجان شرقی

http://urmu.birolmali.com/?p=774 فرهنگ و آداب و رسوم عشایر آذربایجان شرقی

http://urmu.birolmali.com/?p=361 میرزاحسن رشدیه و وطن دیلی

http://urmu.birolmali.com/?p=1395 صنایع دستی اردبیل

http://millishura.com/Farsi/azsav/hesenlu.htm تپه حسنلو

http://urmu.birolmali.com/?p=1624 آداب عروسی در آذربایجان

http://urmu.birolmali.com/?p=1733 آداب چهارشنبه سوری در آذربایجان

http://urmu.birolmali.com/?p=1737 نوروز در جمهوری آذربایجان

http://urmu.birolmali.com/?p=1642 قیام 29 بهمن تبریز

http://urmu.birolmali.com/?p=1665 آذربایجان و مسئله کرد

http://www.millishura.com/Farsi/arshiv-farsi/settarkhan.htm نامه های ستارخان

http://urmu.birolmali.com/?p=1772 جنگ ملازگرد

http://urmu.birolmali.com/?p=1792 حیوانلارا نه دییه ریک

http://urmu.birolmali.com/?p=1882 بازار زنجان

http://urmu.birolmali.com/?p=2038 تاریخچه بازار اورمیه

http://urmu.birolmali.com/?p=2133 رمز و اسطوره در فرهنگ شفاهی آذربایجان

http://www.wahr.ir/blog/1385_6_archive.htm#5535608

ترکان خاتون، زنی عادل و خیرخواه

http://www.caspianstudies.com/article/karabakh.htm

ميانجيگري در مناقشه قره باغ عليا و نقش ايران

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=1001 نوروز جشن بزرگ مردم آذربایجان

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=1118 قره باغ؛ بحران در اغما

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=967

تواناییهای بالقوه ایران در میانجیگری مناقشه قره باغ

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=966 ژئوپولتیک آذربایجان

http://www.iras.ir/Default_view.asp?@=952 برنهارد دورن و تواريخ محلي ولايات شمال ايران

http://phalls.com/vbulletin/showthread.php?t=35423 تاریخچه قره کلیسا

http://www.ocaq.net/meqale/rezmilli.pdf ملت چیست و ملی کیست

http://bashgah.net/modules.php?name=Articles&op=show&aid=1680&query=2YLYsdmHINio2KfYug== سقفهای پارچه ای

http://bashgah.net/modules.php?name=Articles&op=show&aid=6111&query=2YLYsdmHINio2KfYug== قره باغ مورد زیر ذره بین ایالات متحده

http://bashgah.net/modules.php?name=Articles&op=show&aid=5276&query=2KLYsNix2KjYp9uM2KzYp9mG سرنوشت مذهب شيعه در آذربايجان بعد از فروپاشي شوروي

http://bashgah.net/modules.php?name=Articles&op=show&aid=7068&query=2KLYsNix2KjYp9uM2KzYp9mG دیپلماسی دو سوی ارس

http://bashgah.net/modules.php?name=Articles&op=show&aid=7163&query=2KLYsNix2KjYp9uM2KzYp9mG جمهوری آذربایجان در یک نگاه

http://bashgah.net/modules.php?name=Articles&op=show&aid=7190&query=2KLYsNix2KjYp9uM2KzYp9mG آذربایجان و توسعه طلبی شوروی

http://www.ocaq.net/varliq/v124/v124-4.pdf زعامت اجتماعی شیوخ صفوی در آذربایجان

http://www.ocaq.net/varliq/v123/v123-18.pdf سومرلرایله تورکلرین آراسیندا مناسبت

http://www.ocaq.net/varliq/v122/v122-4.pdf تاریخ و دوشونجه

http://www.javaan.net/kargari_nashr/Sayer%20Asar/samad/a.d.j.m/a.d.j.m.pdf

آذربایجان در جنبش مشروطه

http://www.ocaq.net/varliq/v122/v122-2.pdf ماننالار

http://www.ocaq.net/varliq/v125/v125-3.pdf

آذربایجان تورکجه سینده معینلیک و غیرمعینلیک آنلاییشی

http://www.ocaq.net/varliq/v123/v123-17.pdf

تورک دیللرینده اسمین حال مقوله سینه بیر باخیش

http://www.ocaq.net/meqale/109astr.pdf

آستارادا تورکجه لهجه و شیوه اوزللیکلری و آستارا یئرلی سوزلری

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=99&Itemid=7 ترکیب قومی قفقاز

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=104&Itemid=7 نقش پان ترکیسم در همگرایی منطقه ای

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=16&Itemid=7 نگرشی بر مسایل زبانی در جمهوری آذربایجان

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=90&Itemid=7 چرا نام آران از میان رفت؟

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=93&Itemid=7 کنکاشی در بحران قره باغ

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=88&Itemid=7 تحولات ژئوپولتیکی قفقاز پس از واقعه 11 سپتامبر

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=26&Itemid=7 آموزش زبان فارسی در جمهوری آذربایجان

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=32&Itemid=7 نگرشی بر گرایشات پان ترکیسم در آذربایجان

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=7 نقش ایران در قفقاز جنوبی و منطقه خزر

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=39&Itemid=7 جمهوری اسلامی و مسئلة آذربایجان

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=42&Itemid=7 جغرافیای آذربایجان

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=84&Itemid=18 نگاهی گذرا بر تاریخ قفقاز

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=82&Itemid=18 نخجوان در گذر تاریخ

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=71&Itemid=18 آران ولایتی است از آذربایجان

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=69&Itemid=18 سرایندگان شعر پارسی در قفقاز

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=50&Itemid=18 آذربایجان و ناسیونالیسم ایرانی

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=67&Itemid=18 تور و ترک – توران و ترکان

http://www.azararan.ir/fa/index.php?option=com_content&task=view&id=48&Itemid=18 پارسی سرایان خطه قفقاز

http://www.yol.ir/modules/news/article.php?storyid=62 ترکمنها از قاجار تا پهلوی

http://www.yol.ir/modules/news/article.php?storyid=928

حماسه و محبت در ادبیات شفاهی آذربایجان

http://www.yol.ir/modules/news/article.php?storyid=927 داستان کوراوغلو

http://www.yol.ir/modules/news/article.php?storyid=495 آموزش زبان ترکمنی

http://www.yol.ir/modules/news/article.php?storyid=296 امثال و حکم ترکمنها

http://shahrivari.mihanblog.com/Post-282.ASPX ضرب المثلهای ترکی و معادل فارسی

http://www.kitablar.org/kitablar_goster/kitablarview.php?key=268

قاراباغ پرابلمینه اجنبی باخیشی

http://www.kitablar.org/kitablar_goster/kitablarview.php?key=167 دده قورقود

http://www.azeri.org/Azeri/az_latin/latin_articles/latin_text/latin_41/latin_41_graphics/41_samad_vurgun_az.pdf صمد وورغون

http://www.azeri.org/Azeri/az_latin/latin_articles/latin_text/latin_42/latin_42_graphics/42_azikh_cave_az.pdf آزیخ ماغاراسی

http://www.azeri.org/Azeri/az_latin/latin_articles/latin_text/latin_61/latin_61_graphics/reza_black_january_az.pdf قارایانوار

http://www.azeri.org/Azeri/az_latin/latin_articles/latin_text/latin_81/latin_81_graphics/arabic_latin.pdf عرب یوخسا لاتین الفباسی ؟

http://xoyaz.blogfa.com/post-4.aspx فرهنگ نام آوران خوی

http://xoyaz.blogfa.com/post-31.aspx غرب آذربایجان

http://xoyaz.blogfa.com/post-36.aspx تاریخچه مطبوعات در خوی

http://xoyaz.blogfa.com/post-50.aspx انقلاب مشروطه در خوی

http://xoyaz.blogfa.com/post-67.aspx وجه تسمیه خوی

http://xoyaz.blogfa.com/post-90.aspx ملانصرالدین و خوی

http://xoyaz.blogfa.com/post-2.aspx خوی شهر آفتابگردان

http://www.maqala-yenikhoy.blogspot.com/ موزه خوی

http://xoyaz.blogfa.com/post-36.aspx تاریخچه مطبوعات خوی

http://aa.1asphost.com/urmu/meqaleler/meseleye_melliye_azerbaijan_razmi.htm

مسئله ملی در آذربایجان

http://www.magiran.com/view.asp?Type=pdf&ID=418910 نفت و امنیت در قفقاز

http://millishura.com/Farsi/azsoz/terorism-armenia.htm کتابشناسی تروریسم ارمنی

http://www.ariarman.com/Azerbaijan_Persian.htm تاریخچه زبان پارسی در آذربایجان

http://www.historylib.com/Main/ArticleDetails.aspx?ArticleId=282

شعر و ادب فارسی در اران و آذربایجان دوره ایلخانی

http://www.ariarman.com/TURKISH_IN_IRAN.htm کنفرانس چگونگی ورود زبان ترکی آذربایجانی به ایران

http://www.ariarman.com/zaban_azary_kohan.pdf تاریخچه زبان آذربایجان

http://www.ariarman.com/saljoghian_Iran_Empire.htm سلجوقیان و گسترش زبان فارسی

http://millishura.com/Farsi/azsav/tezler.htm پایان نامه های تورکولوژی ایران

http://www.ariarman.com/norooz_azarbayejan.pdf نوروز در آران

http://www.millishura.com/Farsi/axbar/tegvim-1.htm تقویم دوازده گانه ترکی

http://www.millishura.com/Farsi/axbar/tegvim-3.htm

آیلارین تورکجه آدلاری تورک تقویمینده

http://www.historylib.com/Main/ArticlesList.aspx#

تشیع در آذربایجان مبنای وحدت ملی ایران

http://www.historylib.com/Main/ArticleDetails.aspx?ArticleId=133

برشی بر فرقه دموکرات آذربایجان

http://www.ariarman.com/aran_azarabadegan.pdf

چگونه سرزمین آران آذربایجان شد

http://www.ariarman.com/PAPAK-KHORAMDIN-BABAK-KHORAMDIN.htm

گذری بر زندگی بابک خرمدین

http://www.ariarman.com/Azerbaijan.htm از آران تا آذربایجان

http://www.ariarman.com/Pan_Turkism.htm رویای دست نیافتنی پان ترکیسم

http://www.11007.baybak.com/?p=2522 آذربايجان دموکرات و تدوين بيانيه‌ي ۱۲ شهريور

http://www.11007.baybak.com/?p=2586 نقش قوام السلطنه در مسئله آذربایجان

http://www.11007.baybak.com/?p=2552 دولتزنان ترک و آذربایجان

http://turkoloji-iran.blogspot.com/2007/09/28-1386-1222.html

تصویر عهدنامه فین کن اشتاین

http://vargir.persiangig.com/document/lahje%20o%20guyesh%20o%20zaban.pdf

لهجه، گویش و زبان در ایران

http://www.4so.com/aam/ghafghaz/aran_01.htm پیوند تاریخی اران و ایران

http://torkzad.blogfa.com/post-23.aspx چیلله گئجه سی

http://www.barama.org/?p=285 داستان شیرویه و سیمین عذار

http://www.barama.org/?p=88 آد سوزجوگو و عوضلیک

http://www.barama.org/?p=260 آذربایجاندا سووئت دورو ادبیاتی

http://www.barama.org/?p=262 داستان جمشیدشاه

http://www.iichs.org/index.asp?id=487&doc_cat=1 پاکسازی آذربایجان از بیگانگان

http://www.iichs.org/index.asp?id=440&doc_cat=1

خدمات سياسي و نظامي شقاقي ها و شاهسون ها در دوران زنديه و آغاز قاجاريه

http://www.iichs.org/index.asp?id=350&doc_cat=1 آذربایجان در سال 1325

http://www.iichs.org/index.asp?id=311&doc_cat=1

جنگهای ایران و عثمانی در قفقاز و آذربایجان

http://www.iichs.org/index.asp?id=247&doc_cat=1

نويسندگان و مامورين انگليسي در ايران، آذربايجانيان را چگونه تبليغ مي کردند؟

http://www.iichs.org/index.asp?id=246&doc_cat=1

برنامه های استعمارگران برای آذربایجان

http://www.iichs.org/index.asp?id=245&doc_cat=1

جنگهاي چهار ساله ايلات شاهسون و شقاقي با عثمانيها

http://www.iichs.org/index.asp?id=244&doc_cat=1

شاهسون ها و شقاقي ها، ايلات آبادگر و فداکار آذربايجان

http://www.iichs.org/index.asp?id=135&doc_cat=1 قحطی در آذربایجان 1273 قمری

http://www.iichs.org/index.asp?id=98&doc_cat=1 مسئله تات و تاتی در ایران

http://www.iichs.org/index.asp?id=89&doc_cat=1 شورش تبریز و اقدامات بیوک خان

http://azlibrary.net/article/3.zip KAZAK RZA XANI ŞAHLIĞA APARAN YOL

http://www.azerbaijan-irs.com/irs/archviewer.php

TƏBRİZ MƏSCİDLƏRİ MEMARLIQ İRSİ

http://www.azerbaijan-irs.com/irs/viewer.php?id=000206

AZƏRBAYCANIN QƏDİM MƏSCİDLƏRİ

http://azlibrary.net/article/4.zip AZƏRBAYCAN XALQ CÜMHURİYYƏTİNİN İRANDAKI SƏFIRI ADİL XAN ZİYADXANLI

http://azlibrary.net/article/10.zip AZERÎ TÜRKLERİNİN ORTA DOĞU'NUN SİYASÎ VE KÜLTÜREL HAYATINDAKİ ROLÜ

http://azlibrary.net/article/shamli.doc Mehmet Emin Resulzade'nin Arşivi ve El Yazma Eserleri

http://azlibrary.net/article/3.zip "ŞAMLI" ADI HAQQINDA

http://www.iichs.org/index.asp?id=44&doc_cat=1 اولین شورش تبریز بر محمدعلیشاه

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=117&SP=Farsi

کنگره ملل شرق در باکو

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=253&SP=Farsi

قیام اسماعیل سیمتقو

http://www.iichs.org/index.asp?id=36&doc_cat=1 نقش زنان در مبارزان آذربایجان

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=173&SP=Farsi

مظفرالدین شاه قاجار

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=177&SP=Farsi

جمهوریهای تبریز و مهاباد

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=150&SP=Farsi

علامه سید محمد حسین طباطبایی

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=144&SP=Farsi

آیت الله قاضی طباطبایی

http://www.ir-psri.com/Show.php?Page=ViewArticle&ArticleID=180&SP=Farsi

سیدحسن تقی زاده

http://www.iichs.org/index.asp?id=139&doc_cat=1 ستارخان سردار ملی

http://www.iichs.org/index.asp?id=213&doc_cat=7 ابوالقاسم آزاد مراغه ای

http://www.iichs.org/index.asp?id=333&doc_cat=7 غلام یحیی دانشیان

http://www.iichs.org/index.asp?id=187&doc_cat=7 حاج محمدکاظم ملک التجار

http://www.iichs.org/index.asp?id=181&doc_cat=7 بهمن قشقایی

http://www.iichs.org/index.asp?id=178&doc_cat=7 سید جعفر پیشه وری

http://www.iichs.org/index.asp?id=158&doc_cat=7 میرزا ابراهیم خان حکیم الملک

http://www.maral65.blogfa.com/post-85.aspx عاشیق اصلان

http://urmu.birolmali.com/?p=1303 پروفسور محمدتقی زهتابی

http://www.arda.hyperphp.com/viewtopic.php?f=22&t=195&sid=f77a8b3a3d88b4ef8bbde8c54d2d4025/ بولوت قاراچورلو

http://www.arda.hyperphp.com/viewtopic.php?f=22&t=59&sid=f77a8b3a3d88b4ef8bbde8c54d2d4025/ سیدجعفر پیشه وری

http://www.arda.hyperphp.com/viewtopic.php?f=36&t=158&sid=f77a8b3a3d88b4ef8bbde8c54d2d4025/ قارا قارایف

http://www.tehsil.20m.com/maqala/maq4-2.htm/ عبدالله شایق

http://literature.aznet.org/literature/natavan/natavan_en.htm/ خورشید بانو ناتوان

http://www.geocities.com/gancali/mahsatien.html/ مهستی گنجوی

http://www.azeri.org/azeri/az_arabic/arabic/arabic43/arabic_43_html/43_arabic_b.html/ پروین اعتصامی

http://urmu.birolmali.com/?p=1396 حیدرخان عمواوغلو

http://urmu.birolmali.com/?p=641 سیمتگو

http://www.ocaq.net/varliq/v121/v121-9.pdf سرهنگ کلبعلی خان

http://www.ocaq.net/varliq/v123/v123-2.pdf نادرشاه افشار

http://www.ocaq.net/varliq/v122/v122-1.pdf وحید قزوینی

http://www.ocaq.net/varliq/v123/v123-8.pdf عاشیق حسین جوان

http://www.ocaq.net/varliq/v122/v122-6.pdf تئلیم خان کیمدیر؟

http://www.ariarman.com/satarkhan.htm ستارخان سردار ملی

http://www.ariarman.com/Azerbaycan_Bagherkhan.htm باقرخان سالار ملی

http://www.ariarman.com/nadershah.htm نادرشاه افشار

http://www.ariarman.com/shah-abass-safavi.htm شاه عباس صفوی

http://www.ariarman.com/Pesyan_Colonel.htm کلنل محمدتقی پسیان

http://www.iichs.org/index.asp?id=157&doc_cat=7 نادر باتمانقلیج

http://www.iichs.org/index.asp?id=558&doc_cat=7 اسماعیل امیرخیزی

http://www.tabrizinfo.com/tabriz/musigi/goli%20khn%20salar.htm اسفندیار قره باغی

http://www.tabrizinfo.com/tabriz/mashahir/garabagi.htm ژنرال عباس قره باغی

آذربایجان ملک توران

elman1360 — Sun, 24 May 2009 16:34:09 GMT

بنام خدا

محمد امین رسول زاده

ترجمه: پرویز زارع شاهمرسی

دير زمانی آذريان ترک بودن و تعلقشان به ريشه‌های ترک را نمی‌دانستند. آنان خود را مانند ايرانيان خالص می‌شناختند. مانند ايرانی می‌انديشند و ايرانی وار می‌زيستند. اين در زمانی بود که تمام جهان ترک کمابيش در زير تأثير ايران بود. زمانی بود که سلطان سليم شعر فارسی می‌سرود و کم مانده بود که فارسی را زبان رسمی اعلام کند.

آذریها در دوره‌ای که خويشتن و پايه‌های مهم هويتشان را فراموش کرده بودند، اگر چه ويژگیهای بسياری را از دست دادند ولی در برابر برخی خصايص را نيز صاحب شدند. در نتيجه متانت مشهور ترکی با ذکاوت معروف فارسی در آنان گرد آمد.

برای ايجاد زندگی نوينی در مردم آذربايجان، گوشت و پوستی تازه از ترکی لازم بود و هم چنين برای بارور شدن اين نهال جوان، وظيفه‌ی مهم بر عهده‌ی يک عرفان ايرانی باستان است که در دست زمانه‌ی سالخورده، تجربه‌ها آموخته بود.[1]

ôôô

سرنوشت تاريخ از ترکان و فارسها روی گرداند. افقهايي را که هلال ترک در آنها می‌درخشيد، ابرهای شمال گرفتند. برکوههايي که شير ايران می‌خراميد، عقاب مسکو نشست. آذربايجان شمالی تحت اداره‌ی روس درآمد.

روسها ضرب المثل مشهور دارند که روستايي بدون خانه نمی‌شود. گام اول استيلای روس آن شد که آذربايجانیها خود را اجتماعی واحد، جمعيتی از ريشه‌ی ويژه يعنی ملت جداگانه بودن از فارسها را درک کنند.

زير تأثير علوم و فنون اروپايي که از صافی روس می‌گذشت. آذربايجان خود را از خرافات و اوهام شرق پيراسته، زندگی نوين را آغاز کرد. او با بهره گيری از نفوذ فلسفه حقيقتی و فنون مفيد زمانه می‌باليد.

اين جمعيت ترقی پرور که در سحرگاه يک جريان آزاد انديش با رويي خندان که تشنه زندگی بود، پيشانی فراخی که حکايت از اميدهای درخشان برای زندگی در دنيا بود، چشمان دل ربايي که به آينده نگاهی روشن و صاف داشت، اين سودابه‌ی خرافات و اوهام شرق باستان اما از طرف محيط فرتوت اسکولاستيک ايران آرامش نداشت. او می‌خواست اين نوگل تازه رسيده را که جفتی پاکدامن می‌جست، قربانی شهوت فرتوت خود کند. اما آذربايجان جوان بکارت اجتماعی خود را تسليم اين ارتجاع عشق فرسوده نکرد، تکفير شد و در آتش مقدس علوم زمان وارد گرديد و بی‌پناهی خود را به اثبات رساند.

آخرين مظهر خونهای مناطق جنگهای ايران و توران، جنگهای ايران و عثمانی بر سر مسأله‌ی شيعه و سنی بود. نخستين حرکت برای از ميان برداشتن تنفر مذهبی که نتيجه‌ی اين جنگها بود، در آذربايجان پديد آمد. در اين باره مجالس و محافلی ترتيب يافت و نتايج عملی به دست آمد. اين وضعيت از طرف «سوءعالمان» ايرانی که شيفته‌ی سودابه‌گی بودند، ناپسند ديده شد. اينان می‌خواستند محيط ضد ترقی ايران، از تأثيرات جريان نوين در آذربايجان که امور غيرآشنايي محسوب می‌شد، محروم باشد. از آنجا به اين طرف روشنفکرانی نمی‌آمدند که جريان پيشرفت را سرعت بخشند بلکه قافله‌هايي از لعنت و نفرت به سالاری روضه خوان و درويش و رمال می‌آمدند.

ôôô

برای سياوش زمانه چاره‌ای جز روی گردانی از ايران و توجه به ترکيه نبود. ترکيه که جنگاورانش تا وين پيش تاخته بودند، بخت برگشتی خود را ديده، خسته و رنجور بر ديوارهای استانبول تکيه داده و مانند افراسياب خوابی ديد. اين خواب را جامعه شناسان چيره دست و سياستمداران متبحر که خواب سنجان زمانه هستند، سنجيدند. آنان به او گفتندکه:

«آينده‌ی تو ديگر در نه غرب بلکه در شرق است. چون از ريشه‌ی خود دور شده‌ای، باغبان دهر شاخه‌های دراز شده را می‌زند که تو در محيط خود و بر ريشه‌ی خود رشد کنی. آينده‌ی تو در روم، حجاز و عراق نيست بلکه در ترکستان است. اما بر سر راه تو نوجوانی به نام آذربايجان از ريشه تورانی است. شاه کليد توران نوين با اوست. مبادا با او کشمکش کنی، مبادا دل او بشکنی، اگر بر او آسيبی برسانی همه‌ی اميدها هدر می‌شود و تاج و تخت بر باد می‌رود.»

ترکيه با اين رؤيا همچون مردی ميان بيم و اميد بود. او روی آوردن آذربايجان به خود را برای انديشه‌اش يک نعمت و يک موهبت تلقی می‌کرد. آذربايجان نوين از طرف «تورک اوجاقی» و «تورک يوردو» با شکوه استقبال شد.

شاعران ذوق و طبع خود را به کار انداختند برای خود «آلتون دستان» نوشتند.[2] پيش بينی کردند که تومروس خانم با سيب سرخی[3] که اسم اعظم توران در آن است و مفقود بوده، خواهد آمد.

انديشمندان روح خود را صيقل دادند. آنان گفتند اصلاحاتی که به علت برخی عوامل تاريخی در استانبول به بن بست رسيده، در آذربايجان به خوبی می‌تواند اجرا شود. اين سرزمين که مالک نفت سياه و شراب سرخ است؛ به پشتوانه‌ی اين ثروت گرانبها، به عمران و ترقی زيادی خواهد رسيد.

آذربايجان جوان با نيتی صاف و صميمی خود را شاگرد معلمان ترک قرار داد. ديری نگذشت که نامق کمال محمدهادی را، عبدالحق حامد حسين جاويد را، محمدامين احمدجواد را به پسر خواندگی پذيرفتند.

انديشه‌ی آذربايجان با انديشه‌ی ملی گرايي ترک ازدواج کرد. آذربايجان نوين که خود را از شهوت پير «سودابه‌ی بی عفت» رهانده بود، به حريم وصل «فرنگيس پاک دامن» رسيد و خوش دلانه زيست.

مسلک ادبی توران گرايي و ترک گرايي به مانند محکمترين رشته ترکيه را به آذربايجان پيوند داد. انديشه‌ی توران گرايي چون بر عرصه سياسی وارد شد، اشکالی چون مليت، بين الملل اسلامی و فدراسيون پديد آورد. در صحنه‌ی اجتماعی نيز شعار سه پايه‌ی «ترک شدن، اسلامی شدن و معاصر شدن» را به ميان آمد.

همچنان که وطن پرستان استانبول اين شعارها را از نظر نظريه، ترويج می‌کردند، توران گرايي آذربايجانی آن را مانند يک فلسفه‌ی سياسی فرض کرده و آن را اساس فرقه‌ای سياسی و ملی (که تشکيل داده بودند) قرار دادند.[4]

طبق تصميمات اين مسلک سياسی در عالم بشريت حکومتها به عدد ملتها تقسيم می‌شوند و سپس يک فدراسيون جهانی ايجاد می‌شوند. اما پيش از رسيدن به آن، يافتن ارتباطی ميان ملتهای با تمدن و دينی مشترک مانند مسلمانان شدنی است. اين ارتباط تنها شامل «اتحاد اسلام» نمی‌شود. اتحاد اسلام آرزويي غيرممکن است. برعکس اتحاد همه‌ی ترکان ، همه فارسها و کل عربها مانند عضوی از وجود اجتماعی هم شدنی و هم خواستنی است. زمانی که ملتهای مسلمان به حال يک حکومت و ملت واحد درآمدند، اتفاق اسلام می‌تواند رخ دهد نه اتحاد. اما اگر اين اتفاق سياسی نيز بودنی نباشد، ارتباط اجتماعی هست و بايد باشد. تمام ترکان برای رسيدن به فدارسيون جهانی بايد ميان خود يک فدراسيون بر پا کنند. توران نوين که بر اساس حس مشترک تأسيس می‌شود، تنها به شکل فدراسيون مستقل حکومتهای ترک می‌تواند تصور شود.

آذربايجان حلقه‌ای مهم از زنجير توران آينده است.

ôôô

استيلای روس برای توران يک «ارکنه قون» واقعی بود. ترکان برای آزادی خود چشم انتظار «پورته چنه» بودند.[5] انقلابی که در نتيجه‌ی جنگ جهانی در روسيه پديد آمد، برای تورانيان «پورته چنه» بود. ضياء گوگ آلپ پيش کسوت توران گرايي در آغاز جنگ پيش بينی کرده بود که:

روسيه پاشيده ويران خواهد شد

ترکيــه باليده توران خواهد شد

انتظار به واقعيت گراييد. حصار «ارکنه قون» دريده شد. امپراتوری روسيه فرو پاشيد. نوبت آن شد که حکومتهای ترک از جمله آذربايجان از قوه به فعل آيند.

اما روسها هنوز مانع بودند آنان می‌کشتند، می‌سوختند، آتش می‌افروختند و با عنوان «مارس»[6]، فتنه‌ای بزرگ می‌انگيختند. برای آذربايجان يک گورستان و يک ويرانه آماده می‌کردند.[7]

ترکيه برای رهايي آذربايجانی که زير حمايت خود گرفته بود، وارد ميدان شد. باکو را از قاتلان آذربايجان پاک کرده و به او داد. سياوش زمانه در چنين سرزمينی زيبا و حاصل خيزی که از طرف سالار توران زمانه آماده شده بود، باليدن گرفت. پايه‌های «سياوش گرد» زمانه ريخته شد. جمهوری آذربايجان تشکيل گرديد.

1 . توضیح مترجم: از نویسندگانی که در پایان سده‌ی 19 و آغاز سده‌ی 20 میلادی با آثار خود اساس استقلال و هویت آذربایجان را بنا نهادند، می‌توان به این اشخاص اشاره کرد: حسن بیگ سلیم بیگ اوغلو زردابی (1907-1842) بانی مطبوعات دموکراتیک آذربایجان و ناشر نشریه‌ی اکینچی (1877-1875)، محمدهادی (1920-1879)، سلطان مجید حاجی مرتضی اوغلو غنی زاده (1937-1866) زبانشناس و نویسنده‌ی کتابهایی چون اصطلاح آذربایجان (1890) و کلید ادبیات (1900)، فرهاد رحیم اوغلو آقازاده (1931-1880)، سلیمان رضاقلی بیگ اوغلو آخوندوف (1939-1875) اولین رئیس انجمن شاعران و ادیبان جمهوری آذربایجان شوروی در 1922 ، یوسف میربابااوغلو وزیروف (چمنزمینلی)(1948-1887) نماینده‌ی مهم ادبیات انتقادی آذربایجان، نجف بیگ وزیروف (1926-1859) از بنیانگذاران تئاتر تخصصی در آذربایجان.

2 . آلتون دستان نوشتة ضیاء گوگ آلپ

3 . توضیح مترجم: افسانه‌ی قیزیل آلما (سیب سرخ) یکی از افسانه‌های مشهور ترکی می‌باشد. طبق این افسانه، زمانی ترکان در سرزمین خود مورد حمله‌ی دشمنان قرار گرفتند. تعداد زیادی کشته شده و عده‌ای موفق به گریز شدند. آنان در مکانی دور از وطن، در حسرت بازگشت بودند. دشمن پس از گرفتن سرزمین ترکان، به منابع طبیعی آن بویژه باغ‌های سیب سرخ دسترسی یافت. پادشاه آنان چنان از طعم و بوی این سیب‌های سرخ به وجد آمده بود که دستور داد در فصل میوه یک سیب سرخ واقعی و در فصل غیرمیوه به یاد آن سیب سرخی از طلا نزد او بیاورند. سیب سرخ طلایی بر بالای تخت وی نصب شد. ترکان که از ماجرا خبردار شدند، در حسرت باغ‌های سیب و همچنین سیب سرخ طلایی بودند. آنان در وصف قیزیل آلما شعرها و ترانه‌ها سرودند. سرانجام آنان هر دو را به دست آوردند و این افسانه در تفکر اسطوره‌ای ترکان وارد شد. قیزیل آلما در تفکر آنان هدف نهایی است. در زمان عثمانیان، سربازان ینی چری در سرودهای خود از آن یاد می‌کردند. در آن زمان شهرهایی چون وین، بوداپست و واتیکان به عنوان قیزیل آلما مطرح بود. در ایران نیز در زمان نادرشاه در میان ترکان از شهر دربند و داغستان به عنوان قیزیل آلما یاد می‌شد. پس از رواج تشیع در میان ترکان، ولایت علی بن ابیطالب (ع) در میان آنان ارزش یافت. آنان معتقد بودند که جبرئیل قیزیل آلما را از طرف حضرت دوست برای حضرت علی (ع) آورده است. ترکان شیعه‌ی زازا در ترکیه اکنون نیز هنگامی که قصد دارند سوگندی ناگسستنی یاد کنند، به قیزیل آلما (ولایت علی(ع)) سوگند می‌خورند. مردم ترک هنوز نیز نام فرزندان خود را قیزیل آلما یا آلتین توپ می‌گذرانند. در حال حاضر در آذربایجان از قره‌باغ به عنوان قیزیل آلما یاد می‌شود. برای آگاهی بیشتر ن.ک:

- فیض اللهی وحید، حسین. افسانه‌ی قیزیل آلما و نقش آن در تاریخ و فرهنگ ترک‌ها. مجله‌ی وارلیق. شماره 136. ص 11

4 . «ترک شدن، اسلامی شدن، معاصر شدن» شعار نشریه‌ی استقلال ناشر افکار فرقه‌ی مساوات بود.

5 . افسانة «قورتولوش» یکی از افسانه‌های نامدار ترکی باستان است. طبق این افسانه ترکانی که از تعقیب دشمنان چینی می‌گریختند، در جایی میان کوههای بلند پنهان شدند. آنان دویست سال در آنجا ماندند و روزبروز جمعیتشان بیشتر شد. آنجا برایشان تنگ آمد. خواستند تا بیرون شوند ولی راهی نیافتند. سرانجام یک چوپان گرگی را دید. به دنبال او رفت و فهمید که گرگ از روزنه‌ای رفت و آمد می‌کند. چوپان به مردم خبر داد و آنان به دیدن این روزنة شگرف آمدند. در میان آنها آهنگری بود که متوجه شد کوه از سنگ فلز است. هیزم آورده و آتش افروختند. کوه را آب کرده و راه را گشودند. ترکانی که در آنجا محصور بودند، از این راه بیرون آمده و در جهان پراکنده گشتند. گوگ آلپ این افسانه را به نظم کرده است.

«ارکنه قون» نام گرگ «پورته چنه» نام جای

او اسمهایی را که گفته شد به ترکی امروزی ترجمه کرده است.

6 . قتل عام مسلمانان باکو توسط بلشویکها در سال 1918. برای توضیح بیشتر بنگرید به رسالة «جمهوری آذربایجان» از همین مؤلف.

7 . نشریة بلشویک که در باکو منتشر می‌شد، در مناقشة قلمی با ما گفته بود:

«شما نه خود مختاری آذربایجان بلکه یک ویرانه خواهید گرفت.»

بر گرفته از:http://shahmarasi.blogfa.com/post-29.aspx

mp3

elman1360 — Wed, 11 Mar 2009 09:23:17 GMT

110260	"Ağadadaş" NEW

110259	"Xuraman" NEW

110258	"Vasim" NEW

110257	"Sübhan" NEW

110256	"Şamil" NEW

110255	"Rəşid" NEW

110254	"Renat" NEW

110253	"Rəhman" NEW

110252	"Rahim" NEW

110251	"Nihat" NEW

110250	"Məzahir" NEW

110249	"İsmail" NEW

110248	"İlyas" NEW

110247	"Hikmət" NEW

110246	"Həsən" NEW

110245	"Habil" NEW

110244	"Fazil" NEW

110243	"Ələkbər" NEW

110242	"Əkbər" NEW

110241	"Ədalət" NEW

110240	"Coşğun" NEW

110239	"Bikə" NEW

110238	"Bəhruz" NEW

110237	"Aytəkin" NEW

110236	"Almaz" NEW